Monitoring verspreiding vogelgriep

Aviaire influenza, ofwel vogelgriep is een zeer besmettelijke virusziekte die voorkomt bij zowel pluimvee als wilde watervogels. Wereldwijd zijn er verschillende varianten van het vogelgriepvirus in omloop. Het vroegtijdig signaleren van ongewone vogelsterfte is essentieel voor een goede monitoring.

Sovon verzamelt al sinds 2006 in opdracht van het Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV) meldingen van gevallen van vogelgriep onder wilde vogels en doet onderzoek naar de mechanismen van verspreiding van het virus in vogelpopulaties. Vanaf 2014 is hierbij de samenwerking met het Dutch Wildlife Health Centre (DWHC) sterk geïntensiveerd. Het DWHC verzorgt het aannamebeleid van de voor onderzoek aangeboden dode vogels, de verzending ervan naar het Wageningen Bioveterinary Research (WBVR) en de terugkoppeling van resultaten aan de inzenders en de overheid.

Meldingen van dode wilde vogels kunnen via het online invoerportaal van Sovon worden doorgegeven. In 2023 werd het grootste aantal dode vogels gemeld sinds de start van het project: ruim 11.000 dode vogels. Dit was iets meer dan in 2022 en ongeveer tweemaal zoveel als in 2021. In 2025 werden er ruim 7.000 dode vogels gemeld, waarvan een derde van de meldingen Brandganzen betrof.

Sovon heeft een protocol ontwikkeld voor veldmedewerkers die geconfronteerd worden met dode vogels, waarin duidelijk vermeld staat welke informatie in het veld vergaard moet worden, op welke wijze en wanneer dode wilde vogels moeten worden ingezonden voor onderzoek, inclusief de registratie hiervan.

Meer lezen

Screenshot Bird Flu Radar

Met de nieuw ontwikkelde ‘Bird Flu Radar’ is het mogelijk om risico’s op uitbraken van vogelgriep in real-time in heel Europa te voorspellen.

Dronebeelden van een vogelkolonie

In het voorjaar van 2022 en 2023 waren er massale uitbraken van vogelgriep bij verschillende koloniebroeders langs de gehele Nederlandse kust. Het waren afschuwelijke beelden van massale sterfte onder voornamelijk sterns en meeuwen.

Slechtvalk met Smient als prooi – een andere soort die veelvuldig geassocieerd wordt met HPAI-infecties.

Tussen 1900 en 1990 was de Slechtvalk een zeer zeldzame en incidentele broedvogel in Nederland, maar sindsdien heeft de soort zich in alle provincies gevestigd. In 2019 telde de Nederlandse populatie voor het eerst circa 200 broedparen.

Contact

Roy Slaterus

Adviseur vogelecologie
Roy Slaterus