Oeverzwaluwwand Eindhoven door leerlingen onderhouden en geteld
‘Juf, wat is dat voor een grote vogel?’ Anita Liebregts heeft het even ‘keidruk’ want zojuist is de juf Esther van groep 6 met een van de kinderen naar school vertrokken en Anita moet nu in haar eentje overzicht zien te houden over een groep van 25 leerlingen die op de grond horen te zitten met verrekijkers maar waarvan er ineens een aantal opstaan en heel andere dingen gaan doen. Het is een drukte van jewelste maar niet aan de overkant van het water.
We staan bij de kunstwand voor Oeverzwaluwen in Park Meerland in Eindhoven. Leerlingen van Basisschool de Startbaan hebben deze wand geadopteerd en bekijken nu de resultaten van hun noeste arbeid eerder in het jaar.
Vanaf 2007 is in opdracht van Gemeente Eindhoven begonnen om het Park Meerland aan te leggen. Tijdens de graafwerkzaamheden had ze geconstateerd dat er in zandhopen zo’n vijftig Oeverzwaluwen aan het broeden waren. Dus daar moest het werk stilgezet worden, want tijdens de broedtijd, volgens de flora- en faunawet mogen ze niet verstoord worden. De projectleider snapte dat gelukkig en de werkzaamheden werden op een andere plek voortgezet, echt een geweldig samenwerken.
In 2008 heeft Anita bij die projectleider een aanvraag gedaan om een kunstwand te plaatsen met de wens voor 100 gaten. En met succes! De wand stond er binnen een maand, met tot Anita’s verbazing, maar liefst 220 genummerde gaten. De eerste jaren is er niet gebroed door verstoring van mensen die hun hond voor de wand uitlieten maar vanaf 2013 was het elk jaar raak. Daarna heeft Anita de school erbij betrokken en ‘het Oeverzwaluwproject’, voor ontwikkeld. De school was meteen enthousiast en heeft de kunstwand geadopteerd zodat deze elk jaar door de kinderen met ouders en leerkrachten wordt opgeschoond en geteld.
Aan het werk
Elk jaar is er een werkdag met alle kinderen, meestal eind maart, begin april. Het is fantastisch om de kinderen te zien werken, zoals: onkruid verwijderen, takken knippen, boompjes omzagen, takkenrillen maken, enzovoorts, op en voor de oeverzwaluwwand. Nadat alles is opgeschoond, worden de open gaten met schoon leemzand opgevuld. Alle gaten zijn dan dicht en als de Oeverzwaluwen in april terugkomen kunnen ze weer een nieuwe nestgang graven.
De kinderen monitoren in mei, ze kunnen dan met hun verrekijker, door Anita aangeschaft, zien of er gaten open zijn gemaakt. Op hun werkblad noteren ze bij het nummer van het open gat een x. In juni doen ze dat nog een keer en kunnen ze ook de jonge Oeverzwaluwen zien. De kinderen vinden dat geweldig. Zo kunnen kinderen op hun werkblad zien hoeveel nesten er dat jaar zijn.
Broedseizoen in kaart gebracht
Zelf monitort Anita ook daarna nog tot eind augustus en houdt tevens in de gaten of er paren zijn die twee of zelfs drie keer broeden en of de IJsvogel ook in de wand broedt. Na het broedseizoen voert ze het eindresultaat in, in de Sovon-database. Daar worden alle resultaten professioneel beheerd en gebruikt voor verder onderzoek of beleid. Het is elk jaar weer spannend hoe veel nesten het uiteindelijk zijn.
Blijde gezichten
De leerlingen hebben vandaag 68 nestgaten geteld, nog niet heel veel en de Oeverzwaluwen lijken laat dit jaar. Naar verwachting komen er nog veel meer nesten bij.
De grote vogel, een Aalscholver, die op zat te drogen voor de wand is inmiddels weggevlogen en de eerste Oeverzwaluwen verschijnen en vliegen de holtes in. Was dat nou gat 68 of 69? De kinderen overleggen druk en besluiten bij nummer 68 een kruisje te zetten. Andere kinderen zijn al klaar en kunnen een insectenloeppotje pakken om insecten te vangen en eens van dichtbij te bekijken. De chaos wordt er niet minder om maar overal zie ik blijde gezichtjes. Prachtig wat een uurtje in de natuur kan doen!
- Leo Ballering (districtcoördinator Oost-Brabant)
Toelichting op de telling
De eerste tellingen worden samen met leerlingen uitgevoerd. Deze worden vervolgens nog gecontroleerd en waar nodig gecorrigeerd door de projectbegeleider, die ook de monitoring gedurende het seizoen voortzet en de eindresultaten vastlegt.
