Bronnen Sovon-nieuws

Sovon-nieuws 2026-3

Geheimen van de nacht ontrafeld

Vogelgeluiden

Roerdomp "whoák"

Dodaars "wheeh-wheeh"

Waterral "srrieeeh"

Kwartel "weh-weh-weh"

Oeverloper "fieeeeh"

Bonte Vliegenvanger "zzz"

Sovon-nieuws 2026-3

 
Contrasten bij Slobeend

Geraadpleegde literatuur:

  • Beintema A.J., Moedt O. & D. Ellinger 1995. Ecologische atlas van de Nederlandse weidevogels. Schuyt & Co, Haarlem.
  • BirdLife International (2021). European Red List of Birds. Supplementary Material: Spatula clypeata (Northern Shoveler). Publications Office of the European Union, Luxemburg.
  • Brandsma O. 2010. Onderzoek weidevogelbeheer in het reservaatsgebied Giethoorn-Wanneperveen 2010. Vereniging Natuurmonumenten, Wanneperveen.
  • Brandsma O. 2011. De broedvogelstand in de Hoogwaterzone (De Wieden) 1989-2010. De Levende Natuur 112: 179-184.
  • Hornman M. et al. 2025. Watervogelrapport 2023/24. Sovon Vogelonderzoek Nederland, Nijmegen.
  • Keller V., Herrando S., Voříšek P., Franch M., Kipson M., Milanesi P., Martí D., Anton M., Klvaňová A., Kalyakin M.V., Bauer H.-G. & Foppen R.P.B. 2020. European Breeding Bird Atlas 2: Distribution, Abundance and Change. European Bird Census Council & Lynx Edicions, Barcelona.
  • Kleunen A. van 2002. Slobeend Anas clypeata. Pp. 132-133 in: Sovon Vogelonderzoek Nederland. Atlas van de Nederlandse broedvogels 1998-2000. Nederlandse Fauna 5. Nationaal Natuurhistorisch Museum Naturalis, KNNV Uitgeverij & European Invertebrate Survey-Nederland, Leiden.
  • Kuypers H-E. & Cornelissen P. 2025. Jaarrapportage Oostvaardersplassen 2024. Versie 2025-01-17, Staatsbosbeheer.
  • Mineev O.Yu. 2005. The waterfowl birds of the Malozemelskaya Tundra and Pechora River delta. Nauka Publishers, Ekaterinburg (in het Russisch).
  • Roodhart J. 2012. Eemland. Van boerenland met weidevogels naar weidevogelland met boeren. Presentatie. Natuurmonumenten, 's-Gravenland.
  • Snow D.W. & C.M. Perrins 1998. The Birds of the Western Palearctic, Volume 1. Oxford University Press, New York.
  • Sovon Vogelonderzoek Nederland. 2018. Vogelatlas van Nederland.
  • Sovon Vogelonderzoek Nederland (2024). A056 Slobeend, niet-broedvogel (Bouwsteen ten behoeve van de VHR-opgave).
  • Sovon Vogelonderzoek Nederland (2025). “Watervogels schuiven mee met klimaat.” Nieuwsbericht, 21 januari 2025.
  • Van der Weyde C., Oosterveld E.B. & Bruinzeel L.W. 2012. Ecologisch profiel van Zomertaling en Slobeend. A&W-rapport 1758. Altenburg & Wymenga ecologisch onderzoek, in opdracht van Vogelbescherming Nederland, Feanwâlden.
  • Van Roomen M., Citegetse G., Crowe O., Dodman T., Hagemeijer W., Meise K. & Schekkerman H. 2025 (eds). East Atlantic Flyway Assessment 2023. The status of coastal waterbird populations and their sites. Wadden Sea Flyway Initiative p/a CWSS, Wilhelmshaven, Germany, Wetlands International, Wageningen, the Netherlands, BirdLife International, Cambridge, United Kingdom.
  • Zwarts L., Bijlsma R., Van der Kamp J. & E. Wymenga 2009. Living on the Edge – Wetlands and Birds in a Changing Sahel. KNNV Uitgeverij, Zeist.
 
Broedplatforms als steuntje in de rug voor de Scholekster

Geraadpleegde literatuur:

  • Allen A. M., Jongejans E., van de Pol M., Ens B. J., Frauendorf M., van der Sluijs M., & de Kroon H. 2021. The demographic causes of population change vary across four decades in a long-lived shorebird. Ecology.
  • Frauendorf M. 2022. Causes of spatiotemporal variation in reproductive performance of Eurasian oystercatchers in a human-dominated landscape. NIOO Thesis 194. PhD Thesis, Radboud University, Nijmegen, The Netherlands.
  • Wortel M., Van Els P., Glastra T., Kleyheeg E. 2024. Resultaten van het Jaar van de Scholekster. Sovon-rapport 2024/44. Sovon Vogelonderzoek Nederland, Nijmegen.
 
Onderzoek in het Jaar van de Torenvalk laat vooral zien hoe schaars de soort geworden is

Geraadpleegde literatuur:

  • Wortel M., Kleyheeg E., de Jong A., van Irsel J. & Raedts S., 2026. Resultaten van onderzoek in het Jaar van de Torenvalk. Sovon-rapport 2026/10. Sovon Vogelonderzoek Nederland, Nijmegen. 
 
Hotspots van vogelgriep voorspellen op basis van meldingen van dode vogels

Geraadpleegde literatuur:

Sovon-nieuws 2026-2

 
Vale Gieren in Nederland, bergbewoners boven het lage land

Geraadpleegde literatuur:

 
Zoeken naar raamslachtoffers

Geraadpleegde literatuur:

  • Gómez-Martínez M.A. & Mac­Gregor-Fors I. 2025. A tale of deadly strikes: A nearly century-long literature review of bird-window collisions. Animal Biodiversity and Con­servation 48.2, e0203. DOI: http://doi.org/10.32800/ abc.2025.48.0203
  • Gómez-Martínez M.A., García-Arroyo M. & MacGregor-Fors I. 2025. Bird-window colli­sions and carcass removal in southern Finland: pat­terns and implications. Ani­mal Biodiversity and Conser­vation 48.2, e0208. DOI: http://doi.org/10.32800/ abc.2025.48.0208
  • Furrer R.D. & Korner P. 2025. Vogelkollisionen mit Glas: Citizen-Science-Daten aus der Schweiz. Ornithologischer Beobachter 122: 312–321. 
  • Jonkers DA. 1991: Vogels als raamslachtoffer: verslag van een onderzoek naar aanvaringen van soorten en aantallen vogels tegen ruiten en andere transparante voorzieningen. KNNV, Utrecht.
  • Vochtelo J. 2004. Raamslachtotïers: onzichtbare barrières voor vogels Deel 1. Het Vogeljaar 52: 105–113.
  • Winkelman J.E. 1992. De invloed van de Sep-proefwindcentrale te Oosterbierum (Fr,) op vogels, 1: aanvaringsslachtoffers. RIN-rapport92/2, DLO-lnstituut voor Bos- en Natuuronderzoek, Arnhem. 
 
De kunst van goed timen

Geraadpleegde literatuur:

  • Leo Ballering (2025) Jaarverslag NESTKAST, Broedseizoen 2025. 
 
Actuele verspreidingskaarten van broedvogels op Europees niveau

Geraadpleegde literatuur:

  • Herrando S. et al. 2026. Providing regular and frequent maps of losses and gains of farmland birds based on Euro pean monitoring data. Conservation Biology, e70268.

Sovon-nieuws 2026-1

 
Grillige groei bij Zwartkopmeeuwen

Geraadpleegde literatuur:

  • Lilipaly S.J., Janse W., Hoekstein M.S.J., Pattikawa M.M., Sluijter M. & Wolf P.A. 2024.  Broedsucces van kustbroedvogels in het Deltagebied in 2024. Deltamilieu Projecten Rapportnr. 2025-03. DMP, Vlissingen. 
  • Meininger P.L., Berrevoets C.M., Schekkerman H., Strucker R.C.W. & Wolf P.A. 1991. Voedsel en fourageergebieden van broedende Zwartkopmeeuwen Larus melanocephalus in Zuidwest-Nederland. SULA 5(4): 138–145.
  • Schekkerman H., Arts F., van der Jeugd H.P., Stienen E.W.M., & van Roomen M. 2017. Naar een demografische analyse van populaties van karakteristieke vogels van het Deltagebied. (58 ed.). Sovon-rapport 2017/58, Caps-rapport 2017/01. SOVON Vogelonderzoek Nederland.
  • Vermeersch G., Flamant R. & Anselin A. 2002. Kokmeeuw Larus ridibundus, Zwartkopmeeuw Larus melanocephalus en Stormmeeuw Larus canus als broedvogels in Vlaanderen. Natuur.oriolus 68(3): 111–119.
  • De rapporten van Deltamilieu Projecten (DMP) over de monitoring van de aantallen en het broedsucces in de Nederlandse Delta bevatten veel interessante gegevens. Je kunt ze bekijken via deltamilieuprojecten.nl/rapporten
 
2026 is het Jaar van de Steenuil

Geraadpleegde literatuur:

  • Reinartz R., Brinkman C. & van den Bremer L. 2025. Voorstudie Jaar van de Steenuil 2026. Sovon-rapport 2025/131. Sovon Vogelonderzoek Nederland, Nijmegen.
 
Tien jaar tuintellen

Geraadpleegde literatuur:

  • Slaterus R. & Montizaan M. 2024. ‘Het geel’ treft wilde vogels. De Levende Natuur 125: 70–71.
  • Trend van vogels in het stedelijk gebied, 2007-2024. Compendium voor de Leefomgeving.
  • Boele A., van Bruggen J., Hustings F., Koffijberg K., Vergeer J.W. & van der Meij T. 2019. Broedvogels in Nederland in 2017. Sovon-rapport 2019/04. Sovon Vogelonderzoek Nederland, Nijmegen.
  • Boele A., Vergeer J.W., van Bruggen J., Goffin B., Koffijberg K., van Oostveen C., Schoppers J. & Jansen D. 2025. Broedvogels in Nederland in 2024. Sovon-rapport 2025/47. Sovon Vogelonderzoek Nederland, Nijmegen.
  • Morrison C.A., Robinson R.A., Leech D.I., Dadam D. & Toms M.P. 2014. Using citizen science to investigate the role of productivity in house sparrow Passer domesticus population trends. Bird Study 61(1): 91–100.
  • Reinartz R., Oosterhuis R. & Wortel M. in voorbereiding. Broedsucces van de Huismus bepaald door middel van de Jaarrond Tuintelling. 
 
Afname bij Kleine Zwanen

Geraadpleegde literatuur:

  • Koffijberg K. et al. 2025. Decline of the Bewick’s Swan Cygnus columbianus bewickii population wintering in Northeast/North west Europe. Wildfowl 75: 63-93. https://tidsskrift.dk/Wildfowl/ article/view/162735

Sovon-nieuws 2025-4

Ekster in MUS: onterecht ongeliefd

Geraadpleegde literatuur:

  • Birkhead T.R. 1991. The magpies: the ecology and behaviour of black-billed and yellow-billed magpies. T & Ad Poyser, Berkhamsted.
  • Denneman W.D. 1981. De voedselkeuze van de Ekster in het Nederlandse duingebied. Het Vogeljaar29: 194–203.
  • Spaans A.L., Rodenburg S. & de Wolf J. 1982. Het voedsel van jonge Eksters: een verkennend onderzoek. Het Vogeljaar 30(1): 31–35.
  • Krystofkova M., Fousová P., Exnerová A. 2011. Nestling diet of the Common Magpie (Pica pica) in urban and agricultural habitats. Ornis Fennica 88 (3): 138.
  • Chiron F. & Julliard R. 2007. Responses of Songbirds to Magpie Reduction in an Urban Habitat. Journal of Wildlife Management 71(8): 2624–2631.
  • Madden C.F., Arroyo B. & Amar A. 2015. A review of the impacts of corvids on bird productivity and abundance. Ibis 157 (1): 1–16.
  • van Manen W. 2012. Urbanisatie van Ekster Pica pica en Zwarte Kraai Corvus corone, gedreven door vervolging, voedsel of predatie? Drentse Vogels 26: 14–27.
  • Schoppers J. 2020. Eksters die op gebouwen nestelen. Limosa 93: 82–88. 
  • Hiemstra A.F., Moeliker C.W., Gravendeel B. & Schilthuizen M. 2023. Bird nests made from anti-bird spikes. Deinsea 21: 17–25.

 

Matkoppen in de penarie

Geraadpleegde literatuur:

  • Broekhuizen S., Müskens G.J.D.M & Wijsman J.W. 2016. Boommarter. In: Broekhuizen S., Spoelstra K., Thissen J.B.M. Canters K.J. & Buys J.C (red.). 2016. Atlas van de Nederlandse Zoogdieren. Natuur in Nederland 12. Naturalis Biodiversity Center & EIS Kenniscentrum Insecten en andere ongewervelden, Leiden: 250–253.
  • Broughton R.K. 2025. The Marsh Tit and the Willow Tit. T & AD Poyser, London.
  • Glutz von Blotzheim U.N. & Bauer K.M. 1993. Handbuch der Vögel Mitteleuropas. Band 13/4. AULA-Verlag, Wiesbaden. 
  • Halliwell J.O. 1886. The Nursery Rhymes. Frederick Warne and CO, London.
  • Rogacheva H. 1992. The birds of Central Siberia. Husum Druck- und Verlagsgesellschaft & Co., Husum: 377-379.

Sovon-nieuws 2025-3

Grote Zaagbekken broeden in Nederland 

Geraadpleegde literatuur

  • Bauer U. & Zintl H. 1995. Brutbiologie und Entwicklung der Brutpopulation des Gänsesägers Mergus merganser in Bayern seit 1970. Ornithologischer Anzeiger 34: 1–38.
  • Bijlsma R.G., Hustings F. & Camphuysen C.J. 2001. Algemene en schaarse vogels van Nederland. Avifauna van Nederland, 2. KNNV Uitgeverij Utrecht en GMB Uitgeverij, Haarlem.
  • Gedeon K. et al. 2014. Atlas Deutscher Brutvogelarten – Atlas of German Breeding Birds. Herausgegeben von der Stiftung Vogelmonitoring und dem Dachverband Deutscher Avifaunisten, Münster.
  • Issa N. & Muller Y. 2015. Atlas des oiseaux de France métropolitaine. Nidification et présence hivernale. ‎Delachaux.
  • Keller V. 2009. The Goosander Mergus merganser population breeding in the Alps and its connections to the rest of Europe. Wildfowl special issue 2: 60–73.
  • Keller V. et al. 2020. European Breeding Bird Atlas 2: Distribution, Abundance and Change. European Bird Census Council & Lynx Edicions, Barcelona.
  • Renssen T. 1942. Korte mededeelingen. Zeldzame broedvogels in de omgeving van de splitsing Rijn-IJssel in de laatste vier jaren. Ardea 31 (3-4): 293 – 295.
  • Zijlmans N. 1996. De Grote Zaagbek, nieuw als broedvogel? De Gierzwaluw, 34(4): 17–22.
  • Wernham C. et al. 2002. The Migration Atlas: movements of the birds of Britain and Ireland. T. & AD Poyser, London.

 

Contrasterende ontwikkelingen waddenbroedvogels

Geraadpleegde literatuur

  • Boele A., Vergeer J.W., van Bruggen J., Goffin B., Koffijberg K., van Oostveen C., Schoppers J. & Jansen D. 2025. Broedvogels in Nederland in 2024. Sovon-rapport 2025/47. Sovon Vogelonderzoek Nederland, Nijmegen.
  • Heidinga D., Schilt B., Versloot F. Gotjé W., Bijkerk W. & Latour J.B. 2023. Ecologische evaluatie Natura 2000 beheerplannen: Natura 2000-beheerplan Waddenzee. Rijkswaterstaat, Leeuwarden.
  • Manche P., Reinartz R., Koffijberg K., Schekkerman H., van Roomen M. & Duijns S. 2024. Tussentijds overzicht aanpak monitoring kustbroedvogels 1e fase Wij&Wadvogels en vooruitblik voor 2e fase van dit project. Sovon-rapport 2024/10. Sovon Vogelonderzoek Nederland, Nijmegen.

 

Verkeer op snelwegen zit vogels in de weg

Geraadpleegde literatuur

Sovon-nieuws 2025-4

Ekster in MUS: onterecht ongeliefd

Geraadpleegde literatuur:

  • Birkhead T.R. 1991. The magpies: the ecology and behaviour of black-billed and yellow-billed magpies. T & Ad Poyser, Berkhamsted.
  • Denneman W.D. 1981. De voedselkeuze van de Ekster in het Nederlandse duingebied. Het Vogeljaar29: 194–203.
  • Spaans A.L., Rodenburg S. & de Wolf J. 1982. Het voedsel van jonge Eksters: een verkennend onderzoek. Het Vogeljaar 30(1): 31–35.
  • Krystofkova M., Fousová P., Exnerová A. 2011. Nestling diet of the Common Magpie (Pica pica) in urban and agricultural habitats. Ornis Fennica 88 (3): 138.
  • Chiron F. & Julliard R. 2007. Responses of Songbirds to Magpie Reduction in an Urban Habitat. Journal of Wildlife Management 71(8): 2624–2631.
  • Madden C.F., Arroyo B. & Amar A. 2015. A review of the impacts of corvids on bird productivity and abundance. Ibis 157 (1): 1–16.
  • van Manen W. 2012. Urbanisatie van Ekster Pica pica en Zwarte Kraai Corvus corone, gedreven door vervolging, voedsel of predatie? Drentse Vogels 26: 14–27.
  • Schoppers J. 2020. Eksters die op gebouwen nestelen. Limosa 93: 82–88. 
  • Hiemstra A.F., Moeliker C.W., Gravendeel B. & Schilthuizen M. 2023. Bird nests made from anti-bird spikes. Deinsea 21: 17–25.

 

Matkoppen in de penarie

Geraadpleegde literatuur:

  • Broekhuizen S., Müskens G.J.D.M & Wijsman J.W. 2016. Boommarter. In: Broekhuizen S., Spoelstra K., Thissen J.B.M. Canters K.J. & Buys J.C (red.). 2016. Atlas van de Nederlandse Zoogdieren. Natuur in Nederland 12. Naturalis Biodiversity Center & EIS Kenniscentrum Insecten en andere ongewervelden, Leiden: 250–253.
  • Broughton R.K. 2025. The Marsh Tit and the Willow Tit. T & AD Poyser, London.
  • Glutz von Blotzheim U.N. & Bauer K.M. 1993. Handbuch der Vögel Mitteleuropas. Band 13/4. AULA-Verlag, Wiesbaden. 
  • Halliwell J.O. 1886. The Nursery Rhymes. Frederick Warne and CO, London.
  • Rogacheva H. 1992. The birds of Central Siberia. Husum Druck- und Verlagsgesellschaft & Co., Husum: 377-379.

Sovon-nieuws 2025-3

Grote Zaagbekken broeden in Nederland 

Geraadpleegde literatuur

  • Bauer U. & Zintl H. 1995. Brutbiologie und Entwicklung der Brutpopulation des Gänsesägers Mergus merganser in Bayern seit 1970. Ornithologischer Anzeiger 34: 1–38.
  • Bijlsma R.G., Hustings F. & Camphuysen C.J. 2001. Algemene en schaarse vogels van Nederland. Avifauna van Nederland, 2. KNNV Uitgeverij Utrecht en GMB Uitgeverij, Haarlem.
  • Gedeon K. et al. 2014. Atlas Deutscher Brutvogelarten – Atlas of German Breeding Birds. Herausgegeben von der Stiftung Vogelmonitoring und dem Dachverband Deutscher Avifaunisten, Münster.
  • Issa N. & Muller Y. 2015. Atlas des oiseaux de France métropolitaine. Nidification et présence hivernale. ‎Delachaux.
  • Keller V. 2009. The Goosander Mergus merganser population breeding in the Alps and its connections to the rest of Europe. Wildfowl special issue 2: 60–73.
  • Keller V. et al. 2020. European Breeding Bird Atlas 2: Distribution, Abundance and Change. European Bird Census Council & Lynx Edicions, Barcelona.
  • Renssen T. 1942. Korte mededeelingen. Zeldzame broedvogels in de omgeving van de splitsing Rijn-IJssel in de laatste vier jaren. Ardea 31 (3-4): 293 – 295.
  • Zijlmans N. 1996. De Grote Zaagbek, nieuw als broedvogel? De Gierzwaluw, 34(4): 17–22.
  • Wernham C. et al. 2002. The Migration Atlas: movements of the birds of Britain and Ireland. T. & AD Poyser, London.

 

Contrasterende ontwikkelingen waddenbroedvogels

Geraadpleegde literatuur

  • Boele A., Vergeer J.W., van Bruggen J., Goffin B., Koffijberg K., van Oostveen C., Schoppers J. & Jansen D. 2025. Broedvogels in Nederland in 2024. Sovon-rapport 2025/47. Sovon Vogelonderzoek Nederland, Nijmegen.
  • Heidinga D., Schilt B., Versloot F. Gotjé W., Bijkerk W. & Latour J.B. 2023. Ecologische evaluatie Natura 2000 beheerplannen: Natura 2000-beheerplan Waddenzee. Rijkswaterstaat, Leeuwarden.
  • Manche P., Reinartz R., Koffijberg K., Schekkerman H., van Roomen M. & Duijns S. 2024. Tussentijds overzicht aanpak monitoring kustbroedvogels 1e fase Wij&Wadvogels en vooruitblik voor 2e fase van dit project. Sovon-rapport 2024/10. Sovon Vogelonderzoek Nederland, Nijmegen.

 

Verkeer op snelwegen zit vogels in de weg

Geraadpleegde literatuur