Kwartel

Wetenschappelijke naam

Coturnix coturnix

Engelse naam

Common Quail

Rode Lijst

-

Ramsar 1%

-

Broedpopulatie

2000-6500 (1998-2000)

Geschat maximum winter/doortrek

vrij klein aantal

Kwartel

Coturnix coturnix

Methode

Territoriumkartering

Tijd van het jaar

Eind april t/m augustus

Datumgrenzen

20 mei t/m 31 juli

Tijd van de dag

Vooral in nanacht/vroege ochtendschemer en late avondschemer.

Aanwijzingen

Roepende mannetjes tellen, toevallige zichtwaarnemingen als aanvulling. Roepactiviteit het hoogst onder warme en windstille weersomstandigheden. Roepende vogel vaak lastig te lokaliseren (lijkt veelal dichterbij dan in werkelijkheid), kruispeiling nodig. Bij concentraties uitgaan van hoogste aantal tegelijkertijd roepende vogels. Afspelen van geluid kan roepactiviteit verhogen.
LET OP: Door landbouwactiviteiten en weersomstandigheden (droogte, extreme regen) kunnen verplaatsingen optreden. Sommige mannetjes slechts kort aanwezig (met name in intensief agrarisch gebied), andere langdurig maar enige tijd stilvallend. Aantal roepende mannetjes geeft geen indicatie van aantal broedgevallen (geen duurzame partnerband, alleen rond paring en tot eileg; veelvuldige partnerwisseling).

Interpretatie

Nestindicatieve waarneming (nestbouw, transport voedsel of uitwerpselen, alarm) telt altijd.

In geval van adult in broedbiotoop, paar in broedbiotoop, zang en/of balts:
moet er 1 waarneming zijn in de periode 20 mei t/m 31 juli

Fusieafstand

1000 m

Bijzonderheden

Telling kan goed worden gecombineerd met telling van Kwartelkoning. Activiteitspieken sluiten op elkaar aan (Kwartelkoning: nanacht, Kwartel: diepe ochtendschemer).
Opvallende jaarlijkse schommelingen normaal, en in sommige jaren invasie-achtig optreden met lokaal hoge dichtheden. Overtrekkende vogels ('s nachts) kunnen roep laten horen.

Broedbiologie

Open akkerland en grasland, zowel extensief als intensief benutte gebieden (dan in bloemrijke bermen) en ook wel op braakliggend fabrieks- en industrieterrein, ruderaalranden langs afgravingen enz. Bodemnest in hoge en dichte kruidenvegetatie. Eileg half mei tot diep in augustus, vermoedelijk vooral juni. Eén tot twee broedsels per jaar, meestal 7-14 eieren, broedduur 18-20 dagen, jongen (nestvlieders) met ca. 19 dagen vliegvlug, familieverband intact tot 4-7 weken na uitkomst eieren.

Literatuur

van 't Hoff J. & Koffijberg K. 1990. De roepactiviteit van Kwartels. Grauwe Gors 18: 19-23.

Broedtijd

Hoewel Kwartels vooral op de zandgronden van Oost-Nederland voorkomen, kan deze soort regionaal ook op kleigronden in het westen soms talrijk zijn, zoals in de Wieringermeer, Flevoland en Zeeuws-Vlaanderen. De voorkeur gaat uit naar grootschalige open gebieden met een hoog aandeel akkerland, braakliggende gronden of hooiland. Kwartels roepen alleen in de (ochtend)schemering volop en zijn dan ook lastig te inventariseren. Desondanks is wel duidelijk dat de aantallen van jaar op jaar sterk kunnen verschillen. In zulke 'kwarteljaren', die sinds jaar en dag bekend zijn, kunnen de aantallen tienmaal zo hoog zijn als in het voorgaande of volgende jaar. Voorbeelden van topjaren zijn 1989, 1997, 2008 en 2011. In vergelijking met de Patrijs, die deels in dezelfde gebieden leeft, doet de Kwartel het relatief goed. Verspreiding en aantallen bleven in de afgelopen tientallen jaren op peil of namen zelfs toe, terwijl de Patrijs een kwijnend bestaan leidt. Het is echter onduidelijk in hoeverre de bij ons opduikende Kwartels daadwerkelijk en met succes tot broeden komen.

Buiten broedtijd

Trekkende vogels, herkenbaar aan de roep, zijn soms in de nachtelijke uren te horen. Waarnemingen van pleisterende vogels buiten de broedgebieden zijn schaars door het onopvallende gedrag van Kwartels. De voorjaarstrek begint eind april en verplaatsingen kunnen tot in de zomer aanhouden. Het is aannemelijk dat het deels om Zuid-Europese vogels gaat die na een eerste broedpoging aldaar het noordelijker nogmaals proberen. De wegtrek richting Afrika vindt plaats tussen eind juli en half oktober, met de meeste trek in augustus. Winterwaarnemingen zijn zeldzaam en hebben misschien deels betrekking op de uit collecties ontsnapte verwante Japanse Kwartel.