Beherende instellingen in Nederland

In Nederland zijn verschillende instellingen die Nederlands ornithologisch erfgoed beheren:

  • Instellingen voor beeldende kunst : o.m. het Rijksmuseum,  Boymans van Beuningen, Teylers Museum, Dordts Museum en andere regionale musea;
  • Foto- en filmmusea: Nederlands Fotomuseum Rotterdam (fotocollecties van de pioniers der Nederlandse vogelfotografie), Beeld & Geluid, Museon en Nederlands Filmmuseum (vogelfilms);
  • Archief-instellingen: Stadsarchief Amsterdam, waarin de archieven van Vogelbescherming, Natuurmonumenten, Artis, NOU, KNNV en ICBP; Noord-Hollands Archief (Holsteijn-tekeningen), Artisbibliotheek (o.m. Voous-archief, vogeltekeningen van Aert Schouman, G. Haasbroek) en de Heimans- & Thijssestichting (brievencollectie Thijsse, persoons-archieven van  diverse ornithologen), alsook het Nationaal Archief (vinkenjournalen 1750-1906, foto-collectie Niko Tinbergen,  e.a.);
  • Natuurhistorische musea: Naturalis (bibliotheek, collectie en wetenschappelijk archief), Natuurhistorisch Museum Rotterdam, Natuurmuseum Fryslan e.a. met nationale en regionale vogelcollecties.

De ontsluiting van al dit ornithologisch archief-materiaal is nog vrij beperkt. Alleen de archief-instellingen zijn digitaal doorzoekbaar, maar de archieven die ze in beheer hebben meestal niet. Enige natuurhistorische musea hebben digitale databases, maar nog niet online. Handschrift-collecties zoals die in Artis, de Heimans- & Thijssestichting en elders zijn slecht ontsloten.

Tenslotte zijn er regionale archieven bij Sovon en bij bepaalde vogelwerkgroepen.  De conservering en ontsluiting daarvan is nog nauwelijks in gang gezet.

Op dit moment is er aan de zijde van instellingen een restrictief opname-beleid. Er is geen enkele instelling die zich structureel bezig houdt met de verzameling van Nederlandse ornithologica. Eerder wordt er materiaal afgestoten.

De noodzaak van een gestructureerde landelijke benadering

Bij een ad hoc benadering voor het onderbrengen van ornithologisch materiaal  gaat er steeds materiaal verloren of dreigt dat op termijn. Daarom heeft de AKN het initiatief genomen voor een gestructureerde landelijke benadering voor tijdige veiligstelling en overbrenging van particuliere collecties naar beherende instellingen.

In tweede instantie zou het belangrijkere materiaal met prioriteit digitaal ontsloten kunnen worden via online catalogi.