Oeverzwaluwenkolonie bij Oerlemars | Foto: Peter van den Akker

Topjaar voor de Oeverzwaluw in Twente

De Oeverzwaluw deed het in 2020 uitzonderlijk goed in Twente. In 2019 had de soort al een ongekend topjaar met 641 getelde paartjes, maar 2020 ging hier dik over heen met 999 paar. Het hoge aantal kwam grotendeels voor rekening van de zandwinplassen Oelemars, Domelaar en Rutbeker-veld. In de onderstaande grafiek is goed te zien dat zowel 2019 als 2020 positieve uitschieters zijn, evenals 2016 toen 503 paartjes werden geteld. De landelijke trend de laatste 12 jaar is afnemend. Dus opmerkelijk hoe de Oeverzwaluw het in Twente doet.

Door: Peter van den Akker, Districtscoördinator Twente

 

Uitgesproken kolonievogel

De Oeverzwaluw broedt bij ons nergens meer in haar natuurlijke habitat van eroderende rivier- of beekoevers. De kolonies zijn nu te vinden in gronddepots, kunstwanden of oevers van zandwinplassen. De Oelemars is jaarlijks de grootste kolonie met in 2020 384 bewoonde nesten. Hiervan zaten er 322 in het zanddepot en 62 in de kunstwand. In de kunstwand waren aanvankelijk 150 gaten bezet, maar een deel werd verstoord door illegale vissers die pal voor de wand hebben staan vissen. Op de Oelemars hebben de zwaluwen een duidelijke voorkeur om te broeden in het zanddepot versus de kunstwand. Mogelijk komt dit door de grotere hoogte van het zanddepot (10 m hoogte versus de kunstwand 3 m). De zwaluwen broeden graag zo hoog mogelijk, waarschijnlijk vanwege geringer gevaar door predatoren of hoog water. Ook in de betonnen wand zijn de bovenste rijen altijd het eerst bezet.

Figuur 1: Aantalsontwikkeling Oeverzwaluw in Twente (1990 – 2020)

 

Flinke aantallen in 2020

In 2020 piekten de aantallen ook op twee andere zandwinlocaties. Op de Domelaar broedden 168 paartjes in opgeworpen bulten zwarte grond langs de nieuwe zuidelijke plas. Vanaf half mei vestigde zich ook een kolonie van 35 paar in een verse oeverwand. Helaas vond de zandwinner het nodig om in de tweede helft van mei de bulten zwarte grond,  waar dus de meeste Oeverzwaluwen broedden, vlak te moeten schuiven. Het is te hopen dat hierbij geen vogels zijn omgekomen. Waarschijnlijk heeft een deel van deze vogels een vervolg legsel gehad in de verse zandwand. Ook op het Rutbekerveld werd gebroed in een zanddepot. Op de zandwinplas Oosterweilanden bij Vriezenveen zat een kleine kolonie van 27 paar. Hier vlakbij langs de N36 is een kunstwand aangelegd. Helaas groeien de pollen gras uit de gaten en zal er eerst gewied moeten worden om de wand geschikt te maken.

Een mooie stabiele kolonie is die op het NSW-landgoed de Dannenkamp (Hoge Hexel). Hier is een kunstwand aanwezig bij een ondiepe plas waar jaarlijks 40 – 60 paartjes nestelen. Op de site van KNNV Vriezenveen tref je informatie over de kolonie aan. Ook deze kolonie maakt vooral gebruik van de bovenste rijen in de wand, net als op de Oelemars.

Dit jaar zat er een nieuwe op het RBT bij Bornerbroek waar 77 paartjes nestelden in een tijdelijk gronddepot dat netjes met hekken was afgezet. Zo kan het ook! Toen er jongen waren vlogen de vogels af en aan met voedsel over de braakliggende grond. Jammer genoeg waren een aantal kleinere kolonies bij Haaksbergen en Boekelo niet bezet.

Voor alle kolonievogeltellers die aan dit overzicht hun bijdrage leverden mijn hartelijke dank. Heel verheugend  is dat steeds meer tellers hun gegevens direct na de tellingen op de portal invoeren waardoor de compleetheid van de tellingen veel beter is te borgen. Spannend of we volgend jaar boven de 1000 paartjes uit gaan komen?