Tafeleenden. Foto: Ran Schols

Waarom neemt Tafeleend af? Een Europa-brede blik

Overzichtsartikel van 29 Europese auteurs, met bijdrage van Sovon, brengt nieuwe feiten aan het licht over de afname van Tafeleenden.

Vooral in de winter worden concentraties Tafeleenden in Nederland steeds zeldzamer. Ten opzichte van 1980 namen de seizoensgemiddelden ruim de helft af, zo blijkt uit het net verschenen watervogelrapport. De afname in ons land staat niet op zichzelf, maar wordt in veel landen om ons heen eveneens gemeld. Een overzichtsartikel in Wildfowl gaat in op de achtergronden.

Vooral Oost-Europese broedvogels in de problemen

In tegenstelling onze kleine broedpopulatie, hebben broedende Tafeleenden in landen met grote populaties als Finland, Rusland, Polen en Tsjechië (waar ook een deel van onze overwinteraars vandaan zal komen) in de afgelopen 20-30 jaar een flinke veer moeten laten. Afname vond plaats in bijna de helft van alle Europese landen met meer dan 100 broedparen. En dat terwijl de soort het tot omstreeks 1980 nog voor de wind ging, mede dankzij uitbreiding van visvijvers en andere door menselijk toedoen ontstane wateren.

Achtergronden voor afname ontrafeld

Tafeleenden worden geconfronteerd met meerdere problemen tegelijk. Veel visvijvers worden tegenwoordig of intensiever gebruikt (hogere dichtheid aan vis door meer voedingsstoffen/medische behandelingen), of helemaal verwaarloosd; in beide gevallen leidt dit tot verminderde aantrekkingskracht op broedende eenden. Op veel plaatsen verdween bovendien de beschermende paraplu van broedende Kokmeeuwen (die mogelijk deels om dezelfde reden als bij de Tafeleend afnamen). Bovendien zorgt een toenemend predatierisico van onder andere invasieve exoten als Mink en Wasbeer(hond) voor een slecht broedsucces. Uit veel landen wordt verder gemeld dat voortschrijdende eutrofiëring met meststoffen uit de landbouw potentieel geschikt broedhabitat doet dichtgroeien en tot verslechtering van de waterkwaliteit leidt, met afnemende voedselvoorraaden  als gevolg.

Meer aandacht gevraagd

In het artikel worden enkele voorbeelden aangehaald die laten zien dat Tafeleenden plaatselijk profiteren van herstel van broedhabitat. Voor een ommekeer in de negatieve trend van deze soort, die op veel plaatsen maar in klein aantal voorkomt, is volgens de auteurs een internationale aanpak nodig. Tafeleenden worden bovendien in een aantal landen bejaagd. Een recente analyse in Groot-Brittannië toonde aan dat ze daardoor kampen met de gevolgen van loodvergiftiging, als gevolg van het gebruik van loodhagel (die ze opnemen bij het voedselzoeken).

Meer weten?

Een pdf van het hier besproken artikel kwam beschikbaar via de online pagina van Wildfowl, een uitgave van de Wildfowl & Wetlands Trust in Engeland. Meer informatie over Tafeleenden in Nederland via de soortpagina van Sovon.