Koekoek | Harvey van Diek

De roep van de Koekoek verstomt

Een van de meest bekende vogels van ons land laat zijn befaamde roep steeds minder vaak horen. De Koekoek neemt al tientallen jaren af in Nederland. Daarom hebben Sovon Vogelonderzoek en Vogelbescherming Nederland 2017 uitgeroepen tot Jaar van de Koekoek. We willen achterhalen waarom de Koekoek het zo slecht doet en op zoek naar de juiste maatregelen om het tij te keren. Daarnaast willen we in 2017 zoveel mogelijk Nederlanders laten kennismaken met deze bijzondere vogel.

‘Koe-koek!’ Het zeer herkenbare geluid van de mannetjesKoekoek horen we steeds minder. Het aantal koekoeken neemt al decennialang in aantal af. Waarom precies weten we niet. Zit het probleem in Afrika waar ze ’s winters verblijven? Is het de achteruitgang van Graspiepers en kwikstaarten, of andere gastouders (waardvogels) in wiens nesten de Koekoek haar eieren legt? Of speelt de klimaatverandering een rol? Waardvogels beginnen eerder met broeden, koekoeken komen wellicht te laat aan. Om de Koekoek voor de toekomst beter te kunnen beschermen gaan Sovon Vogelonderzoek Nederland en Vogelbescherming Nederland in 2017 op zoek naar de grootste kennishiaten.

Heel Nederland aan de Koekoek

Iedereen kent de roep van de Koekoek, maar weinig mensen hebben de ‘vogel die zijn eigen jongen niet grootbrengt’ ooit in het echt gezien. Daarom gaan we het Jaar van de Koekoek gebruiken om zoveel mogelijk mensen te laten kennismaken met deze gestreepte schoonheid. Want fraai is de Koekoek ook. Via publicaties, lezingen en excursies in de Nationale Vogelweek in mei zullen we de Koekoek voorstellen aan een breed publiek. Iedereen kan mee het veld in tijdens speciale Koekoek-excursies.

Eerste Koekoek

Daarnaast roepen we alle tellers op om dit jaar via Avimap zoveel mogelijk informatie bij je Koekoek-waarnemingen (geslacht, gastheren) te vermelden. En geef ook je losse waarnemingen door via Waarneming.nl.De ontdekker van de eerste Koekoek (met fotografisch bewijs) krijgt een prijs en de mooiste foto’s worden geplaatst in een online eregalerij.

Indicatorsoort voor soortenrijk landschap

De roep van de mannetjes horen we steeds minder, net zoals het – heel anders klinkende - ‘gebubbel’ van het vrouwtje. De Koekoek is tegenwoordig een schaarse broedvogel met naar schatting tussen de 6000 en 8000 vrouwtjes (broedvogelatlas Sovon. 2002). Onderstaande kaart laat zien dat er slechts enkele gebieden zijn waar het aantal koekoeken stabiel is gebleven, of zelfs sinds de eeuwwisseling is toegenomen (bron: Vogelatlas, 2012-2016).

Veranderingskaart Koekoek Sovon Vogelbescherming

Afname (rood) en toename (blauw) aantal koekoeken ten opzichte van broedvogelatlas 1998-2000

Omdat de Koekoek een ambassadeur is voor een gezond en soortenrijk landschap, is de Koekoek ook een indicatorsoort. Gaat het slecht met de Koekoek, dan zegt dat wat over de verschraling en degradatie van ons landschap. Gaat het in een gebied juist goed met de Koekoek, dan is dat dus een positief signaal voor de kwaliteit van leefomgeving. Wie de roep van de Koekoek in de buurt van zijn woonplaats hoort mag zich dus dubbel gelukkig prijzen.

Parel van de lente nog midden in Afrika

Vanaf begin april zullen de eerste vroege koekoeken weer terugkeren naar ons land. Toch zijn ze nu al te volgen via Engelse vogels die voor onderzoek met zenders zijn uitgerust. Ze zitten nog helemaal in Congo. Hopelijk kunnen we over minder dan 3 maanden weer genieten van de Koekoek. We verwelkomen ze met open armen!