Marchel Stienstra

Vogelteller in de kijker | Marchel Stienstra

Ooit wel eens een Reuzenstern gezien? Nederland wordt door bijna honderd Reuzensterns jaarlijks tijdens de voorjaarstrek, maar met name ook in het najaar aangedaan. De maand augustus is bij uitstek de maand voor deze soort. Een prachtige verschijning met zijn knalrode snavel en luidruchtige roep. Deze grote stern komt vanuit de Zweedse en Finse Oostzee langs Nederland om uiteindelijk nog verder zuidelijk te zakken tot aan West-Afrika. Hoe weten we nu hoeveel Reuzensterns er in Nederland verblijven tijdens de trek? Slaapplaatstellingen door onder andere Marchel Stienstra geeft een goed beeld in de landelijke verspreiding. Het lijkt steeds beter te gaan met deze soort. Vanaf de dijk bij Paesens ziet en hoort Marchel de Reuzensterns vanuit het Lauwersmeer en de Waddenzee komen naar de slaapplaats.

Hoe ben je aan het tellen geslagen voor Sovon?

Volgens mij was het tijdens het vogelen in het Lauwersmeer dat we hoorden dat de reuzensterns geteld gingen worden en dat ze voor sommige plekken nog tellers nodig hadden. We hebben ons daarna ook gelijk aangemeld.

Hoe lang tel je al op de slaapplaats in Paesens?

De eerste keer dat we op de slaapplaats in Paesens geteld hebben zal ergens in 2009 geweest zijn. We zeg ik, omdat ik bijna alle tellingen samen met Jacob Bosma doe. De aantallen variëren per telling. De eerste telling van het jaar zitten we gemiddeld op ongeveer 30 vogels. De tweede telling van het jaar is vaak de beste met uitschieters naar 50 á 60 vogels. De derde telling zit weer gemiddeld op 30 vogels.

Hoe ga je te werk tijdens een reuzensternslaapplaatstelling?  

Meestal zijn we ongeveer anderhalf uur voordat de schemer invalt op onze telplek. Wat we dan als eerste doen is alle Reuzensterns die al op het wad aanwezig zijn tellen. Natuurlijk checken we ook nog of er wat leuks zit tussen de aanwezige steltlopers. Daarna gaan we op de dijk staan en wachten we de Reuzensterns op die over ons heen vliegen naar de slaapplaats. We kunnen zo heel nauwkeurig tellen. Er ontglipt er zelden eentje. Een voordeel is dat als ze bijna bij de dijk zijn ze al beginnen te roepen naar hun soortgenoten die al op het wad staan.

Waar moet een slaapplaats van Reuzensterns aan voldoen?

Een goede slaapplaats moet een veilige plek zijn, dus zo goed als niet te bereiken zijn voor predatoren. Ook rust is een belangrijke factor.

Wat vind je mooi aan de Reuzenstern?

Het mooiste vind ik de elegantie waarmee hij rondvliegt en jaagt. In combinatie met het geluid dat ze produceren, maakt dat dit toch wel een geweldige vogel.

Waar foerageren de Reuzensterns overdag denk je? En uit welke gebieden komen ze vandaan?

Wij denken dat de meeste vogels in het Lauwersmeer foerageren, maar zeer waarschijnlijk komen er ook vogels uit het Zuidlaardermeer. Het blijft echter gissen waar ze zoal vandaan komen. Het blijft in ieder geval fantastisch om te zien dat ze ieder jaar tot op een meter nauwkeurig het wad bij Paesens weten te vinden.

Marchel Stienstra tijdens de reuzensternslaapplaatstelling |Foto: archief Marchel Stienstra

 

Heb je in de afgelopen jaren ook veranderingen gezien in aantallen?

Naar onze mening zijn de aantallen licht oplopend. Het wil per jaar nog wel eens verschillen. Dit heeft ook te maken met het getij in de Waddenzee. Bij (heel) hoog water zijn er minder zandplaten en dus ook minder vogels. Ze vliegen dan waarschijnlijk een stukje door naar de Engelsmanplaat. Dit gebeurt overigens niet zo heel vaak meer omdat de kwelder bij Paesens aan het groeien is, waardoor er meer ruimte is voor de Reuzensterns, ook bij hoog water.

Is er nog een bijzondere telling die je is bijgebleven?

De slaapplaatstellingen van 2019 kan ik me nog goed herinneren. Niet vanwege de aantallen Reuzensterns, maar meer de uren voorafgaand aan de telling. Op 16 augustus 2019 vinden we vlak voor de telling zou beginnen op een paar honderd meter voor de slaapplaats een Turkestaanse klauwier. Deze ontdekking heeft toch wel wat tijd in beslag genomen, zodat we bijna in de schemer bij de slaapplaats aankwamen. Bij een andere telling in die maand vonden we een Waterrietzanger. Deze vogel liet zich op nog geen twee meter geweldig zien en is voor het Lauwersmeer toch wel een behoorlijk zeldzame soort.

Naast dat Sovon veel met jouw gegevens kan doen, doe je zelf ook wat met je telgegevens?

We voeren de aantallen altijd in op waarneming.nl.

Heb je tips voor Sovon om tellingen voor tellers te verbeteren?

Ik heb geen tips. Ik ben erg blij met Sovon Avimap, de app waarmee je de tellingen digitaal kunt invoeren en uploaden naar Sovon. Ook de appgroep Reuzensterns die ieder jaar weer actief wordt, vind ik een leuke toevoeging. Zo krijg je ook een beeld van de aantallen op de verschillende locaties en je kunt elkaar makkelijker helpen mocht het nodig zijn.

Kunnen we je ook volgen tijdens een telling via Social Media?

Echt live volgen tijdens een telling niet. Wél plaats ik regelmatig sfeerfoto’s van de telplaats op Facebook of Instagram.