Culturele overerving van trekroutes bij roofvogels: inzichten uit zenderonderzoek aan Wespendief en Schreeuwarend

Wouter M.G. Vansteelant, Onderzoeker, Novia University, Vaasa (Finland) & Universiteit van Amsterdam

Om te begrijpen hoe soortspecifieke flyways tot stand komen, moeten we begrijpen hoe individuele trekroutes worden gevormd, en hoe rigide individuen zijn in hun trekgedrag. Zijn de trekroutes van onervaren jonge vogels bepaald door genetische instructies, toevallige weersomstandigheden of sociaal aangeleerd gedrag? Verschilt de eerste voorjaarstrek van de eerste najaarstrek? En is jong geleerd inderdaad oud gedaan, of is er in geval van nood wel ruimte voor ´improvisatie´ en flexibiliteit? 

In deze presentatie onderzoeken we deze vragen aan de hand van zenderonderzoek aan een obligate thermiek-trekker, de Schreeuwarend Clanga pomarina, en voor een thermiek-trekker die ook lange afstanden in actieve vlucht kan overbruggen, de Wespendief Pernis apivorus.

Wouter laat zien dat jonge Schreeuwarenden hun eerste levensjaar alleen overleven als ze door ervaren ouderen te volgen meteen de juiste flyway leren. Jonge Wespendieven leren hun traditionele voorjaarsroutes daarentegen pas bij wasdom, in hun 5de kalenderjaar.

Schreeuwarenden zijn bijgevolg ook een stuk conservatiever dan Wespendieven wat routekeuze betreft. Terwijl zowat elke Schreeuwarend ter wereld langs de oostkust van de Middellandse zee en de Grote Slenk tot ver bezuiden de evenaar trekt, gebruiken Wespendieven uit een klein gebied in Finland elke denkbare route tussen Europa en Afrika.

Kortom, we herontdekken welbekende migratiepatronen uit trekvogelperspectief, aan de hand van mooie kaarten en animaties uit vele jaren zenderonderzoek. 

Bachzaal, NOU

Landelijke Dag

Lees meer over de Landelijke Dag of koop direct een ticket