Kennisagenda in 2017

Wetenschap Sovon publicaties science vogelonderzoek

Sovon is een onafhankelijk en objectieve organisatie, met kennisontwikkeling en -overdracht als drijfveren. Wetenschap vormt de basis voor betrouwbaarheid.

Ieder jaar verschijnen er een aantal wetenschappelijke publicaties waar Sovon-medewerkers aan hebben gewerkt. En er is meer gebeurt in 2017.

Hieronder een overzicht van een aantal belangrijke activiteiten op het gebied van wetenschap in 2017.

Project CHIRP voortgezt

Onderzoek aan de cumulatieve effecten van menselijk handelen op Scholeksters

Al meer dan een kwart eeuw nemen de aantallen Scholeksters in Nederland in razendsnel tempo af. Een belangrijk doel van het project CHIRP – een afkorting van Cumulative Human Impact on biRd Populations – is dan ook de oorzaken van die afname te achterhalen en maatregelen voor te stellen die het tij kunnen keren. Dat kan alleen door het relatieve belang van alle problemen in kaart te brengen alsook het cumulatieve effect van alle externe invloeden op de populatie.

Om de impact van verstoring op habitatkeuze en gedrag te meten zijn in 2017 Scholeksters in de Waddenzee uitgerust met geavanceerde GPS zenders. Deze technologie levert gedetailleerde informatie over verstoring op gedragspatronen. Daarnaast worden verspreid over meer dan 30 Nederlandse regio’s Scholeksters voorzien van een kleurring. Een heel leger van waarnemers leest de dieren jaarrond af en voert de waarnemingen in op www.wadertrack.nl. De meldingen leveren veel kennis op over broedsucces, overleving en vestiging van jonge en oude dieren. Die kunnen gekoppeld worden aan de lokale condities. Projectinformatie en actuele terugmeldingen van de zendervogels zijn te vinden op www.chirpscholekster.nl/. Het project wordt gefinancierd door het NWO-Toegepaste en Technische Wetenschappen en uitgevoerd door onderzoeksinstituten die samenwerken in het Centre for Avian Population ­Studies (CAPS).

Website CHIRP » 

2017: Jaar van de Koekoek

In 2017 stond de Koekoek centraal in het Jaar van. Het aantal Koekoeken neemt al decennialang in aantal af. Waarom precies weten we niet. De aantallen van diverse soorten waardvogels –Graspieper, Gele Kwikstaart – zijn eveneens afgenomen. Ook zijn er aanwijzingen dat de warmere voorjaren invloed hebben; waardvogels beginnen eerder met broeden, Koekoeken komen wellicht te laat aan. Sovon en Vogelbescherming hebben in 2017 alle beschikbare data uit verschillende meetnetten, waaronder Vogelatlas en BMP, op een rij gezet en de beschikbare informatie gebundeld in een kennisoverzicht.

Lees meer over het Jaar van de Koekoek »

Bekijk ook het kennisoverzicht Koekoek »

en de soortpagina van de Koekoek »

Dynamiek vogelpopulaties in het deltagebied

Eerste stappen gezet voor een analyse

Het Deltagebied is van groot nationaal en internationaal belang voor vogels. Het gebied staat onder aanzienlijke menselijke druk, maar er vinden ook ingrepen plaats die gunstig kunnen uitwerken op de natuurwaarden. Om deze ontwikkelingen in goede banen te leiden is het van belang om de karakteristieke vogelsoorten van het Deltagebied goed te blijven volgen. Daarvoor is niet alleen kennis van de aantallen vogels, maar ook informatie over broedsucces en overleving nodig.

Een dergelijke ‘demografische’ of ‘geïntegreerde’ analyse vormt een essentiële eerste stap in het achterhalen van oorzaken van aantalsveranderingen. Voor enkele soorten heeft Sovon in een geïntegreerde analyse in 2017 deze eerste stap gezet.

Nederlandse merelpopulatie getroffen door Usutu virus

In 2016 is voor het eerst het voor Merels vaak dodelijke Usutu virus in Nederland vastgesteld. Begin september 2017 hadden Sovon en DWHC in totaal ruim 1500 meldingen van dode Merels ontvangen. Het is niet eenvoudig om de werkelijke omvang van de sterfte te bepalen en antwoord te geven op de vraag in hoeverre het virus de merelpopulatie op langere termijn negatief beïnvloedt.

Het is belangrijk om met tellingen en onderzoek een vinger aan de pols te houden. Sovon trekt hierin samen op met het Dutch Wildlife Health Centre DWHC, het Vogeltrekstation en het Erasmus MC. Hoopvol is in elk geval dat we dankzij onderzoek aan geringde vogels nu al weten dat er ook besmette Merels zijn die later levend en ogenschijnlijk gezond zijn teruggevangen.

Rol van drones bij vogelonderzoek onder de loep

Vogelaars en onderzoekers doen steeds meer ervaring op met gebruik van drones voor monitoring en onderzoek. Om meer inzicht te krijgen in de mogelijkheden én onmogelijkheden van drones heeft Sovon begin 2017 een literatuurstudie uitgevoerd naar internationale en nationale ervaringen (zie Sovon Nieuws 2017/2) en volgen we de ontwikkelingen op de voet, o.a. door een actieve rol in het internationale kennisnetwerk rondom drones in de Waddenzee.

Bekijk alle wetenschappelijke publicaties in 2017 »

Wetenschappelijke Begeleidingscommissie

De Wetenschappelijke Begeleidingscommissie (WBC) adviseert Sovon over de wetenschappelijke kwaliteit van projecten. Jaarlijks komt het WBC bijeen om kennis en adviezen te delen met de onderzoekers van Sovon. De wetenschappelijke begeleidingscommissie kwam in 2017 niet bijeen.

De WBC bestaat uit:

  • Prof.dr.ir. W. (Willem) Bouten (UvA) (voorzitter)
  • Prof.dr.ir. C. (Christiaan) Both (RUG)
  • Dr.P.W. (Paul) Goedhart (WUR)
  • Dr.H.P. (Henk) van der Jeugd (Vogeltrekstation / NIOO)
  • Prof.dr. M.E. (Marcel) Visser (NIOO / WUR)

Contactpersoon voor WBC-zaken op het Sovon-kantoor is Julia Stahl.