Kennisagenda in 2016

Wetenschap Sovon publicaties science vogelonderzoek

Sovon is een onafhankelijk en objectieve organisatie, met kennisontwikkeling en -overdracht als drijfveren. Wetenschap vormt de basis voor betrouwbaarheid.

Ieder jaar verschijnen er een aantal wetenschappelijke publicaties waar Sovon-medewerkers aan hebben gewerkt. En er is meer gebeurt in 2016.

Hieronder een overzicht van een aantal belangrijke activiteiten op het gebied van wetenschap in 2016.

Ruud Foppen benoemd tot bijzonder hoogleraar

Vogelatlas goed doel donaties sponsoring Sovon

Sovon-onderzoeker Ruud Foppen is met ingang van 1 mei 2016 benoemd tot bijzonder hoogleraar Integrated Conservation Biology aan de Faculteit der Natuurwetenschappen, Wiskunde en Informatica van de Radboud Universiteit. De bijzondere leerstoel is mogelijk gemaakt door de partners van Natuurplaza.

‘De uitdaging is om het geweldige potentieel aan te boren van de enorme hoeveelheid gegevens van de Natuurplazapartners, de daar aanwezige soortexpertise én de kennis van de universitaire onderzoeksgroepen’, aldus Ruud. ‘Via een goede samenwerking kunnen zo ecologische sleutelprocessen worden ontrafeld die essentieel zijn voor een effectieve natuurbescherming. Daarmee zijn we in staat om tal van maatschappelijke relevante vragen op het gebied van natuurbescherming te beantwoorden.'

Verder zal Ruud Foppen een nieuwe impuls geven aan het masteronderwijs Biologie.

Project CHIRP van start

Onderzoek aan de cumulatieve effecten van menselijk handelen op Scholekster moet leiden tot populatiemodel

Al meer dan een kwart eeuw nemen de aantallen Scholeksters in Nederland in razendsnel tempo af. Een belangrijk doel van het project CHIRP – een afkorting van Cumulative Human Impact on biRd Populations – is dan ook de oorzaken van die afname te achterhalen en maatregelen voor te stellen die het tij kunnen keren. Dat kan alleen door het relatieve belang van alle problemen in kaart te brengen alsook het cumulatieve effect van alle externe invloeden op de populatie.

Op basis van bestaande kennis en nieuwe metingen zal een populatiemodel voor heel Nederland worden ontwikkeld. Daarin wordt ook rekening gehouden met mogelijke carry-over effecten. Dat wil zeggen: de manier waarop omstandigheden in het overwinteringsgebied via de conditie van de vogels doorwerken in prestaties van individuen tijdens het broedseizoen. Om de impact van verstoring op habitatkeuze en gedrag te meten zullen Scholeksters worden uitgerust met geavanceerde GPS zenders. Het project wordt gefinancierd door het NWO-Toegepaste en Technische Wetenschappen en uitgevoerd door onderzoeksinstituten die samenwerken in het Centre for Avian Population Studies (CAPS).

Website CHIRP » 

2016: Jaar van de Kievit

Het gaat niet goed met een van onze bekendste weidevogels, de Kievit. Vanaf midden jaren negentig neemt het aantal broedparen in ons land in rap tempo af. In de periode 2005-2014 zelfs met bijna 5% per jaar. Om de oorzaken van deze achteruitgang beter in beeld te brengen werd 2016 daarom door Sovon en Vogelbescherming  uitgeroepen tot het Jaar van de Kievit. 

Er zijn sterke aanwijzingen dat veel te weinig Kieviten hun eerste weken overleven. Daarom deden we in 2016 onderzoek naar de overleving van kuikens, waarbij we ook keken naar het effect van bepaalde maatregelen en historische gegevens over het broedsucces analyseerden. De opgedane kennis is onmisbaar bij het treffen van de juiste maatregelen om de Kievit weer een kans te geven. In 2017 wordt het onderzoek gedeeltelijk voortgezet.

Lees meer over het Jaar van de Kievit »

Ruimtelijke modellering

Leefgebiedenkaarten van de Natura 2000-gebieden en PAS-gebieden

Voor een goed beheer en vergunningenbeleid van alle Natura 2000-soorten is informatie over het voorkomen van deze soorten van groot belang. Daarnaast zijn voor het Programma Aanpak Stikstof (PAS) kaarten nodig met het voorkomen van stikstofgevoelige habitattypen en de PAS-leefgebiedentypen. In opdracht van BIJ12 heeft Sovon in 2016  deze kaarten opgesteld.

Het betreft leefgebieden van alle soorten waarvoor (voor het betreffende gebied) instandhoudingsdoelen gelden conform het aanwijzingsbesluit, binnen de Natura 2000-begrenzing. In complexe ruimtelijke modellen worden relevante omgevingsvariabelen gecombineerd met informatie over het voorkomen van de soorten. Hiermee kan zowel het bezette als het potentieel beschikbare leefgebied voor een soort in een kaartbeeld zichtbaar worden gemaakt. Sovon is doorgegroeid tot een belangrijk kenniscentrum voor ruimtelijke modellering.

Science: effecten van klimaatsverandering op vogels 

Van sommige vogelsoorten wordt verwacht dat ze achteruit of juist vooruitgaan door effecten van klimaatveranderingen. Onderzoekers hebben aangetoond dat deze patronen daadwerkelijk plaatsvinden en zelfs goed voorspelbaar zijn voor het Noordelijk halfrond. Een internationaal team van wetenschappers, onder andere van Sovon Vogelonderzoek Nederland en de Radboud Universiteit Nijmegen, publiceerde zijn resultaten 1 april 2016 in het gezaghebbende tijdschrift Science.

Het onderzoeksteam, onder leiding van de Durham Universiteit in Groot-Brittannië, heeft een klimaatindicator ontwikkeld die het uiteenlopende lot van vogelsoorten aangeeft als reactie op het veranderende klimaat. Voor Nederland werden BMP-gegevens van Sovon ingezet. Dankzij het omvangrijke samenwerkingsverband met buitenlandse zusterorganisaties konden de telgegevens nu in een internationale context geanalyseerd worden.

Bekijk alle wetenschappelijke publicaties in 2016 »

Wetenschappelijke Begeleidingscommissie

De Wetenschappelijke Begeleidingscommissie (WBC) adviseert Sovon over de wetenschappelijke kwaliteit van projecten. Jaarlijks komt het WBC bijeen om kennis en adviezen te delen met de onderzoekers van Sovon.

De WBC bestaat uit:

  • Prof.dr.ir. W. (Willem) Bouten (UvA) (voorzitter)
  • Prof.dr.ir. C. (Christiaan) Both (RUG)
  • Dr.P.W. (Paul) Goedhart (WUR)
  • Dr.H.P. (Henk) van der Jeugd (Vogeltrekstation / NIOO)
  • Prof.dr.L. (Luc) Lens (Universiteit Gent)
  • Prof.dr. M.E. (Marcel) Visser (NIOO / WUR)

Contactpersoon voor WBC-zaken op het Sovon-kantoor is Julia Stahl.