Veelgestelde vragen - Jaar van de Kievit

De Kievit nam in Europa tussen de jaren ’60 en ’80 van de vorige eeuw toe. Daarna volgde een afname die nog steeds aan de gang is. In hoeverre is jacht een oorzaak daarvan? Onderzoekers G. Souchay & M. Schaub onderzochten dat en vatten de resultatne samen in dit artikel.

Er worden jaarlijks ca. 400.000 kieviten geschoten in Europa. Of jacht de belangrijkste oorzaak is voor de geconstateerde trendbreuk is dus een logische vraag. Daarvoor is een multi-variabel overlevingsmodel ontwikkeld dat gekoppeld is aan gegevensbestanden met vondsten van geringde vogels. Het ging om meer dan 360.000 meldingen voor de periode 1960-2010. Daarmee kon de overleving worden berekend in het licht van de doodsoorzaak.

Overlevingskansen in de winter bleven gelijk

De overlevingskansen voor 1e jaars vogels en adulte vogels bleken over die periode van 50 jaar niet te variëren. De jaarlijkse overleving lag gemiddeld op 60% voor 1e jaars vogels en 80% voor adulte vogels. Ook kon geen verschil worden aangetoond naar de herkomstgebieden. De constante overleving in de tijd is een indicatie dat demografische processen (nestfase, kuikenfase) een belangrijkere oorzaak voor de afname van de Kievit vormen dan jacht.

Kievitkuikens moeten vanaf hun eerste levensdag hun eigen kostje bij elkaar scharrelen. Grote prooidieren spelen daarin een belangrijke rol. Gruttokuikens eten ongeveer 5 prooien per minuut. Waarschijnlijk wijken kievitkuikens daar niet veel van af. Recentelijk zijn er aanwijzingen dat het insectenaanbod in de laatste tientallen jaren sterk zijn afgenomen. Zo blijkt uit Duits onderzoek dat in de afgelopen 25 jaar bijna 80% van de insecten in een reservaat is verdwenen. Vergelijkbare processen spelen zich in agrarisch gebied af. Het gebruik van pesticiden speelt daarin een belangrijke rol en dan niet alleen insecticiden, maar ook herbiciden. Hierdoor kunnen belangrijke waardplanten voor insecten verdwijnen. De hieruit ontstane monocultures bieden nauwelijks nog plaats aan insecten.

Sovon neemt geen stelling in wat betreft het rapen van kievitseieren. Als onafhankelijke en objectieve onderzoeksorganisatie beperken we ons tot het monitoren en verder onderzoeken van de kievitenpopulatie. De kennis die we verzamelen stellen we voor iedereen beschikbaar in rapporten, artikelen en andere publicaties  en zijn raadpleegbaar via onze website. De belangen van vogels worden in Nederland behartigd door Vogelbescherming Nederland en andere beschermingsorganisaties. Dit doen zij onder andere op basis van de informatie van Sovon (science-based conservation).

Predatie door roofdieren is inderdaad een belangrijke oorzaak van verlies van nesten en kuikens, zo blijkt uit een groot predatie-onderzoek aan het begin van deze eeuw (Teunissen et al 2005) en uit de  samenvatting van gegevens in de Weidevogelbalans 2013. Forse kanttekening bij de gegevens uit de Weidevogelbalans is dat het vooral om nesten gaat die actief beschermd worden. Uit het predatie-onderzoek blijkt dat predatie de sterke afname van weidevogels niet volledig verklaart. Vroeg maaien, verdroging van de grond door ontwatering en veelvuldig bewerken van akkers in de broedtijd zijn belangrijke verliesoorzaken die ook de kans op predatie verhogen.

Overigens is de Kievit niet de enige soort uit agrarisch gebied die achteruitgaat; dit geldt voor bijna alle weide- en akkervogels (behalve de graseters, zoals ganzen, verschillende Vogelbalansen), maar ook andere soortgroepen (Living Planet Report). De reeds lang voortgaande intensivering van de landbouw heeft vergaande gevolgen voor de biodiversiteit in Nederland en in Europa.

 

De Kievit nam als broedvogel in de periode 2005-2014 met gemiddeld 2,1% per jaar af in Friesland. Van de populatieomvang in 1996 resteerde in 2014 nog 60% (Weidevogelmeetnet Friesland). De provincie Friesland herbergt ongeveer 1/5e van de Nederlandse populatie. Voor informatie over de ongunstige de staat van instandhouding verwijzen we naar het rapport voor de provincie Friesland.

 

  • Via deze infopagina kunt u de trend en verspreiding van de Kievit per provincie bekijken.
  • In de Weidevogelbalans 2013 vindt u meer informatie over de ontwikkelingen per provincie.