Predatie-onderzoek weidevogels

Boerenlandvogels zijn de laatste decennia sterk in aantal achteruitgegaan. Verlies aan geschikte broedgebieden en intensivering van het boerenbedrijf vormen belangrijke oorzaken. Daarnaast wordt predatie veelvuldig genoemd. In hoeverre speelt predatie werkelijk een rol, en zo ja door wie?

Complex vraagstuk

In Nederland wordt al jarenlang gediscussieerd over de rol van predatie op eieren en kuikens van weidevogels als oorzaak van de afname van aantallen. Soms laait deze discussie in alle hevigheid op. Veel partijen maken zich zorgen over de aanhoudende achteruitgang van weidevogels. Mensen die zich actief bezig houden met bescherming voelen teleurstellingen als ze ontdekken dat de door hen beschermde desten zijn leeggeplunderd. Predatie is echter een complex probleem. Het zomaar weghalen van predatoren leidt niet per definitie tot hogere overleving. Het kan zelfs averechts werken.  

Onderzoek 2018

In het voorjaar van 2018 is gestart met een nieuw onderzoek naar predatie. In de studie wordt gekeken naar het effect van elektrisch uitrasteren van percelen in belangrijk weidevogelgebieden.  

Eerder onderzoek

Een aantal jaren terug sloegen verschillende overheden, terreinbeheerders en beschermingsorganisaties de handen ineen. Op landelijke schaal werd de variatie in predatiedruk op weidevogellegsels onderzocht aan de hand van gegevens van weidevogelbeschermers in 2000 en 2004. Voorts werden 17 onderzoeksgebieden in 2002-2005 nauwkeurig onderzocht op de relaties tussen predatiedruk, voorkomen van predatoren, dichtheid van weidevogels en een aantal landschapskenmerken. In een deel van die gebieden werden temperatuurloggers, camera's en zenders ingezet.

De belangrijkste conclusies waren:

  • De nestverliezen door predatie lijken de afgelopen jaren te zijn toegenomen, maar de verliezen door agrarische activiteiten zijn dat nog sterker
  • Legselpredatie komt relatief veel voor in halfopen landschappen op de hogere gronden, maar er bestaat een grote jaarlijkse variatie
  • Een aanzienlijk deel van de schommelingen in predatieverliezen lijkt samen te hangen met toevallige variaties in lokale aanwezigheid of activiteit van individuele predatoren.
  • De predatie op (vooral jonge) kuikens is aanzienlijk, maar het is onduidelijk of dit is toegenomen
  • Predatie op kuikens komt vaak voor in combinatie met agrarische activiteiten die de mogelijkheden tot schuilen verminderen
  • Tenminste zes soorten zoogdieren (waaronder hond) maakten zich schuldig aan gefilmde nestpredatie. De vos was lokaal van het meeste belang, elders echter niet
  • Vier soorten vogels werden gefilmd terwijl ze nesten plunderden; kraaien deden dat minder dan verwacht
  • Kuikens werden gepredeerd door vier soorten zoogdieren en 11 soorten vogels, zonder overheersende soort
  • Nestbezoeken door weidevogelbeschermers verhogen de kans op nestpredatie met 10% per bezoek