Populatiemodel Kolgans

Achtergronden
De Kolgans is de talrijkste in Nederland overwinterende ganzensoort. In 2011 verleende het Faunafonds aan een samenwerkingsverband van Radboud Universiteit, Sovon en NIOO (verenigd in het Centre for Avian Population Studies) opdracht om te onderzoeken hoe de door de ganzen veroorzaakte landbouwschade kan worden beperkt zonder de gunstige staat van instandhouding van de in Nederland overwinterende flywaypopulatie in gevaar te brengen.

Aanpak
Voor dit project zijn internationale tellingen en gegevens over verplaatsingen, broedsucces en sterfte van Kolganzen geanalyseerd en bijeengebracht in modellen. Daarmee zijn effecten van beheersscenario’s op de populatieontwikkeling en verspreiding in de winter doorgerekend. Ook is gekeken naar effecten van omstandigheden langs de voorjaarstrekroute.

Populatieontwikkeling
Na een sterke toename sinds ca. 1970 is de omvang van de bij ons overwinterende ‘Noordzee-populatie’ van Kolganzen vanaf de eeuwwisseling gestabiliseerd. Dat laatste komt vooral door een afname van het broedsucces (met name door het uitblijven van ‘topjaren’) en in mindere mate door verhoogd afschot. Er vindt wel uitwisseling plaats met de oostelijker gelegen trekroute van Kolganzen, maar er bestaat geen systematische verschuiving die een eventuele achteruitgang van onze Noordzee-populatie maskeert.

Beheer
Sterfte en reproductie zijn in de Noordzee-populatie momenteel ongeveer in evenwicht. Als het aantal (ter ondersteuning van schadebestrijding) geschoten ganzen verder toeneemt, zal de populatie afnemen. De mate waarin dit zal gebeuren is moeilijk te voorspellen. De toename in sterfte zal vermoedelijk deels worden gecompenseerd door een hogere jongenproductie. Intensieve verjaging en verhoogd afschot zullen niet leiden tot een belangrijke reductie van de schade. Kolganzen zijn immers ook in hun winterareaal mobiel en zullen ‘lege plekken’ snel weer opvullen. Uitgestelde voorjaarstrek en een grotere voedselbehoefte bij de ganzen kunnen eventueel zelfs tot meer schade leiden.

Internationale aanpak
De mobiliteit van de ganzen houdt ook in dat een geïsoleerd, alleen op provinciale schaal ontwikkeld beleid niet zal leiden tot een verlaging van de totale schadebedragen. Voor een planmatig beheer van de Kolgans is afstemming op internationale schaal nodig, over de hele trekroute.

Bekijk het uitgebrachte rapport in PDF

Bezoek de CAPS-website