Gele kwikstaart | Fotograaf Harvey van Diek

Nederlandse broedvogels profiteren van natte Sahel

Een nat najaar in de Sahel is gunstig voor sommige Nederlandse broedvogels. Soorten die in deze streek direct ten zuiden van de Sahara overwinteren, profiteerden daarvan in 2011. Zo lieten de gele kwikstaart, gekraagde roodstaart en kwartel de hoogste aantallen sinds 1984 zien. Daartegenover staat de achteruitgang van enkele standvogels door de recente reeks koudere winters. Dit blijkt uit cijfers van Sovon Vogelonderzoek Nederland, die deze week een nieuw broedvogelrapport presenteert.

In het broedvogelrapport zet Sovon de laatste feiten over de broedvogelstand van Nederland op een rij. De gegevens uit het rapport zijn verzameld door ruim 1900 deskundige vrijwilligers in het kader van het Netwerk Ecologische Monitoring.

Natte Sahel

De gele kwikstaart, een soort van de Rode Lijst, liet in 2011 de hoogste aantallen sinds 1984 zien. Deze broedvogel van open akkerland profiteerde van de gunstige omstandigheden in de overwinteringsgebieden in de Sahel. Daar viel in het najaar van 2010 de meeste regen sinds de eeuwwisseling. Dankzij deze regenval was er genoeg voedsel voor de soort te vinden. Daardoor was er meer kans op een succesvolle overwintering en trektocht naar de broedgebieden. Ook andere soorten die in de Sahel overwinteren, lieten de hoogste aantallen sinds 1984 zien: de blauwborst, gekraagde roodstaart, kwartel, rietzanger, snor en sprinkhaanzanger. Dit onderstreept dat de omstandigheden in de Sahel cruciaal zijn voor Nederlandse broedvogels.

Achteruitgang standvogels

Tegenover de gunstige situatie voor bepaalde Afrikagangers staat de afname van verschillende broedvogels die in Nederland overwinteren: de standvogels. Vanwege de serie koudere winters daalden de aantallen van de ijsvogel, winterkoning en het waterhoen. De laatstgenoemde soort halveerde in de jaren 2009 – 2011. De winterkoning nam in die periode met een derde af. Ook de ijsvogel kan, ondanks zijn naam, slecht tegen langdurige vorstperiodes. Ten opzichte van het topjaar 2008 bleef niet eens de helft van het aantal broedparen over.

2013 opnieuw succesvol?

De hoeveelheid regenval van de Sahel voor het najaar van 2012 is positief. Tussen juni en oktober viel er relatief veel neerslag. Daardoor waren de omstandigheden voor overwinteraars in de Sahel opnieuw gunstig. In het broedseizoen van 2013 moet blijken of dit weer een positief effect heeft op de gele kwikstaart en andere Sahelgangers. Dat zou een welkome opsteker zijn, want vorig jaar moesten de trekvogels droogte in de Sahel en zandstormen in de Sahara trotseren.