Broedende Visdief. Foto: Janmartin Rahder

Dakbroedende Visdieven in ’s-Hertogenbosch in 2012

Voor het vijfde jaar op rij werden in de gemeente ’s-Hertogenbosch dakbroedende Visdieven vastgesteld. In 2008 werd voor het eerst een kolonie van 3-4 paar Visdieven gevonden, op het dak van Fitlog Bandenservice in bedrijvenpark De Rietvelden. In 2009 werd een tweede kolonie ontdekt in De Herven, samen met een paar Kleine Mantelmeeuwen. De jaren erna groeide voor beide soorten het aantal broedparen gestaag door. Een overzicht van de resultaten van 2012.

Door: Janmartin Rahder (j.rahder@planet.nl). Ringwerk: Jan Wouters

De geschiedenis
In 2008 werd voor het eerst een kolonie Visdieven gevonden, broedend op een grinddak van een bedrijfsgebouw. Destijds ging het om naar schatting 3-4 paartjes op het dak van Fitlog Bandenservice (Michelin) in bedrijvenpark De Rietvelden. In 2009 was dit aantal gegroeid tot 17. Dat jaar werd ook een tweede kolonie van 7-8 paar Visdieven ontdekt op een grinddak van een bedrijfsgebouw in De Herven. Op hetzelfde dak broedden ook een paar Kleine Mantelmeeuwen. Voor deze meeuwensoort was het vermoedelijk het eerste broedgeval voor Midden-Brabant. In 2010 en 2011 telde het aantal visdiefnesten op beide daken 38; het aantal nesten van Kleine Mantelmeeuw bedroeg 3 resp. 8.

Resultaten 2012, Fitlog Bandenservice (De Rietvelden)
Dit voorjaar bleek het grinddak vervangen door bitumen. Dit betekende het einde van de visdiefkolonie. Wel vonden we hier op 29 juni drie verse nesten van Kleine Mantelmeeuwen. Op het grinddakje van de naastgelegen watersilo vonden we een paar Scholeksters met vier jongen. Ook zagen we er een alarmerende Kleine Plevier. De broedactiviteiten van de Kleine Mantelmeeuwen hebben niet veel opgeleverd. De jongen werden opgejaagd (en gepredeerd?) door een groep pleisterende Kleine Mantels. Op 29 juni kon uiteindelijk een laatste jong worden geringd.

Verplaatsen van een nest
De dakdekkers hebben een nest moeten verplaatsen naar een bakje op een andere lichtkoepel. De meeuwen accepteerden deze nieuwe plek zonder problemen. Eén van de oudervogels was voorzien van een kleurring. Deze Kleine Mantelmeeuw bleek in 2009 als jonge vogel geringd in de kolonie bij Shell Chemie in Moerdijk .

Palace Meubelen (De Rietvelden)
Speurwerk vanaf het lege Michelindak leverde een voor ons nieuwe broedlocatie van Visdieven op. Aan de Jagersheuvelweg vonden we boven een woning annex bedrijfsruimte elf nesten met 23 pullen plus negen eieren. Alle jongen op een na zijn geringd. Hier zat ook een alarmerende Kleine Plevier.
Volgens de bewoners zit de kolonie er al tenminste vijf jaar en lijken de sterns in aantal toe te nemen. De bewoners ervaren de kolonie soms als lastig, en dan vooral in de jongenperiode, wanneer de oudervogels gerichte duikaanvallen op voetgangers uitvoeren!

Jansen-Huijbregts (De Herven)
Op de locatie aan de Sigarenmakerstraat troffen we 32 nesten aan, een recordaantal. In 2011 waren dit er 23. In totaal hebben we hier 50 pulletjes geringd. 7 Kleine pullen hebben we met rust gelaten en vier jongen lagen dood op het dak. In de nesten lagen nog eens 32 eieren. Er waren nog geen jongen uitgevlogen. De totale reproductie bedroeg daarmee 93, wat neerkomt op een gemiddelde van bijna drie eieren per nest. Dit jaar vonden we hier géén nest van de Kleine Mantelmeeuw. Wel werd hier een broedverdachte Kleine Plevier gezien. In totaal telden we op beide daken 43 nesten van Visdieven, met 125 jongen of eieren. Dit komt neer op gemiddeld 2,9 ei per nest. We weten daarbij niet hoeveel predatie er heeft plaatsgevonden, en of we alle ‘nesten’ hebben gevonden. Deze bestaan vaak uit niet meer dan een paar plukjes mos, veertjes of soms slechts een paar eieren op de kiezels. 

Van de 84 jonge Visdieven zijn er 72 geringd. Op 4 augustus 2012 werd een jong teruggezien bij de Oosterplas in ’s-Hertogenbosch. Het ringetje (7 mm) werd afgelezen met behulp van een telescoop!
Het aantal broedende Kleine Mantelmeeuwen is dit jaar in aantal teruggelopen. In 2011 vonden we in totaal 8 nesten op daken; in 2012 telden we er 3.  Gezien de gedragingen van een aantal meeuwen sluiten we niet uit dat er op andere, nabijgelegen daken gebroed is, maar bewijs hiervoor hebben we niet kunnen vinden.

Gastheerschap
Het is buitengewoon jammer dat het grinddak op het gebouw van Michelin is vervangen door een bitumen dakbedekking. Hiermee werd het lot van deze kolonie sterns bezegeld. We bemerkten dit pas aan het begin van het broedseizoen. Optreden op het moment van constateren had geen zin meer, en kan andere gebouweigenaren alleen kopschuw maken om een kolonie te dulden. Onze ervaring is het dat het in alle gevallen veel praten en enthousiasmeren kost om acceptatie voor een dakkolonie Visdieven te krijgen. Gelukkig kregen we ook bij de nieuwe kolonie toestemming om het dak te betreden en de vogels te ringen.
We moeten bezien of we de eigenaren kunnen bijstaan bij het omgaan met de lastige aspecten van het gastheerschap. Gelukkig zijn ook zij zich in alle gevallen bewust van het bijzondere van een kolonie sterns op het dak!

Met dank aan:
- Fitlog Bandenservice (Michelin)
- Palacemeubelen.nl  (Paul en Sonja)
- Jansen-Huijbregts Renovatie BV
- Caterpillar Work Tools, Den Bosch