Wat is het effect van verstoring op vogels in het waddengebied? Foto: Bruno Ens

Verstoring vogels Waddenzee in kaart gebracht

Vaarrecreanten in de Waddenzee houden zich over het algemeen goed aan de regels in dit bijzondere natuurgebied. Dit blijkt uit een grootschalig en integraal onderzoek door het Monitoringsconsortium (MOCO) van onderzoeksinstituten ETFI, RUG, Sovon en AenW en Karekiet Landschap en Ecologie. 

Voor het onderzoek is gebruik gemaakt van 12,5 miljoen GPS-tracking-gegevens (AIS). Dit geeft onder meer inzicht in de snelheid en positie van boten. Daarnaast is er data verzameld middels enquêtes en vogel− en zeehondentellingen. 

Het is voor het eerst dat er op zo'n grootschalige en gedetailleerde manier gegevens over vaargedrag van recreanten gecombineerd zijn met voedselbeschikbaarheid van vogels en rustplaatsen van zeehonden. Het onderzoek is verricht in opdracht van het Actieplan Vaarrecreatie Waddenzee (Ik pas op het Wad), die daarmee meer inzicht wil in de relatie tussen natuur en vaarrecreatie. Het onderzoek gaat de komende twee jaar nog door en moet ondermeer inzicht geven in de  effectiviteit van genomen (natuur)maatregelen.

Monitoring Verstoring

Een van de onderzoeksvragen was toegespitst op het effect van recreanten op vogels die de Waddenzee gebruiken om op te vetten, om er te ruien en/of te overwinteren. Het onderzoek laat zien dat als er verstoring optreedt in de Wadden dat dit voor 70% door mensen en 30% door dieren (roofvogels) komt. Daarbij vindt er in het westelijk deel meer verstoring plaats door mensen, en oostelijk juist meer door roofvogels.

Grosso modo kun je zeggen dat overal waar mensen gaan wadlopen, de vogels vertrekken. Lokaal verschilt de situatie steeds. Bij de Razende Bol (een zandplaat bij Den Helder) is er bijvoorbeeld vooral verstoring van zeehonden door open motorboten. Bij de Blauwe Balg treedt er verstoring op van vogels en zeehonden, doordat de vaargeul zeer dicht langs de bank loopt. Op Richel (vlakbij Vlieland) vliegen vogels juist op, door bezoekende groepen  van charterschepen.

Download het rapport

Gedrag, beleving en vaarbewegingen

Naast de monitoring van vogels hebben de onderzoekers gekeken naar gedrag en beleving van de vaarrecreant, vaarbewegingen over het Wad en interactie natuur en vaarrecreatie. Lees de samenvatting van het gehele onderzoek naar verstoring op de waddenzee.

Opdrachtgever en uitvoering

Het onderzoek is in opdracht van het Actieplan Vaarrecreatie uitgevoerd, dat onder aansturing staat van het Programma naar een Rijke Waddenzee. Bij het Actieplan zijn bijna 30 partijen betrokken, waaronder Waddenprovincies, Rijksoverheid, natuurverenigingen, vaarrecreatie-organisaties en de Waddenzeehavens.
 
Het onderzoek is uitgevoerd door MOCO (monitoringsconsortium); Stenden/ETFI, Altenburg & Wymenga, Sovon Vogelonderzoek Nederland, Rijksuniversiteit Groningen, en de Karekiet Landschap en Ecologie. Het landelijk Centre of Expertise Leisure Tourism and Hospitality is een belangrijke partner bij dit onderzoek.
 
Het onderzoek is het eerste in een reeks van drie jaar. De uitkomsten gaan over afgelopen zomer, dus het jaar 2016. Het onderzoek naar 2017 is inmiddels alweer begonnen.