Vrouwtje Tapuit. Foto: Menno Hornman

Toevlucht voor de Tapuit

Met de Nederlandse populatie Tapuiten gaat het al jaren slecht. In de laatste kwarteeuw zijn de aantallen gedecimeerd. In 2012 waren er naar schatting nog maar 260-290 broedparen over. Gerichter onderzoek geeft heeft verschillende oorzaken voor deze achteruitgang aan het licht gebracht. Recent verscheen er een fraaie brochure, waarin deze kennis is gebundeld en beschermingsmaatregelen zijn beschreven.

Net als in de omringende landen neemt de Tapuit snel af als broedvogel. Hij broedt nog maar erg lokaal: in de duinstrook van Noord-Holland en de Wadden en op het Aekingerzand. In de lage, open en zandige vegetatie zoeken Tapuiten al rennend naar hun voedsel: rozenkevers, rupsen, spinnen en sprinkhann. Ideaal zijn gebieden met veel konijnen die met hun holen zorgen voor nestgelegenheid en ook nog eens het gras kort houden. 

Veranderingen

Het duin- en heidelandschap is echter flink veranderd in de laatste decennia. Op veel plekken verdween de natuurlijke dynamiek door vergrassing en oprukkend struweel. Het zand kon niet meer vrij stuiven en de vegetatie werd te dicht. Grote insecten maakten plaats voor meer kleine insecten en sommige insectensoorten werden minder algemeen. Daar kwam nog eens bij dat in de jaren 90 wel 90% van de konijnen verdween door een ziekte.  De Tapuit kwam in de knel. 

Onderzoek

Met behulp van kleurringen deed Sovon in 2007-2013 op verschillende plekken onderzoek naar het broedsucces, de sterfte en dispersie van Tapuiten. Het broedsucces verschilde per locatie, maar was aan de lage kant. Wat bleek? Veel laatgeboren jongen stierven in de weken na het uitvliegen. Dit wijst op voedselgebrek in de tweede helft van het broedseizoen. Uit onderzoek van stichting Bargerveen bleek recent nog een ander knelpunt: door opeenhoping van dioxine in tapuiteneieren, komt bij veel Tapuiten een derde van eieren niet uit. 

Bescherming

Om de Tapuit van de ondergang te redden, heeft Vogelbescherming beschermingsmaatregelen uitgewerkt voor de Tapuit. Hij heeft baat bij het terubrengen van dynamiek op kleine schaal in het duinlandschap. Daarnaast kan een uitgekiende begrazing van paarden, runderen en schapen de ruigtes terugdringen en de konijnen laten terugkeren. Dat deze methode werkt, wordt al bewezen op de Landummerhei op Terschelling, waar recent steeds meer Tapuiten gaan broeden. Er is dus nog redden aan.