Juveniele Roodborst. Foto: Jan Broekhuizen

Rare piepjes uit de bosjes

Juni is de maand waarin je allerlei onbekende geluiden hoort als je in het veld rondstruint. Overal zijn jonge zangvogels te vinden, die onbeduidende piepjes en rateltjes laten horen. Luister vooral kritisch. Is dat hoge piepje echt een Grauwe Vliegenvanger?

Tijdens de laatste ronden van je broedvogelinventarisatie verschuift het type geluiden dat je hoort: minder zang, meer roepjes. Juveniele vogels mengen zich in het koor van volwassen vogels, die nu nog weleens zingen omdat er een tweede broedsel verdedigd moet worden.

BMP-telling: Voer deze jonge vogels alleen in (broedcode 12) als ze onbeholpen rondfladderen en dus heel dichtbij de (waarschijnlijke) nestplek zitten, want zodra ze beter kunnen vliegen, verplaatsen ze zich ook over grotere afstanden. 

MUS-telling: Deze jonge vogels tellen allemaal mee.

Hoe herken je een juveniele vogel?

Oplettende vogelaars kunnen met wat geduld bij bijna iedere soort nagaan of ze een juveniele vogel zien of horen. Let op: veel zangvogels voeren hun jongen tot circa twee weken nadat die zijn uitgevlogen. Er zijn wat algemene aanwijzingen:

Gedrag

  • Wordt nog gevoerd door oudervogel. Oudervogels zingen nog weleens kort tussen het voeren door (zie filmpje Kneu).
  • Vaak onbeholpen uit de vegetatie fladderend.
  • Geregeld minder schuw dan oudervogels (nieuwsgierige jonge Huismussen, 'verbaasd' kijkende jonge Merel).
Uiterlijk

In vergelijking tot volwassen vogels:

  • Vaak net wat korter staartje en vleugels, omdat die nog net niet volgroeid zijn.
  • De mondhoeken (basis) van de snavel heeft vaak wat dikkere, duidelijk gele aanzet.
  • Veren zijn helemaal vers en puntgaaf. Oudervogels hebben een meer gesleten, fletser verenkleed.
  • Veerpatroon en kleuren bij sommige jonge vogels duidelijk anders (bv. Roodborst, Merel, Spreeuw, Gele Kwikstaart, Kneu)

Boomleeuwerik - René van RossumJuveniele Boomleeuwerik. De veren zijn erg vers, met veelal brede lichte randen, waardoor een geschubd uiterlijk ontstaat. Dat zie je ook bij andere leeuweriken, lijsterachtigen en tapuitachtigen. Foto: René van Rossum.

 
Geluid
  • De variatie van bedelroepjes en andere contactroepjes die juvenielen maken is enorm. Probeer de vogel ook te zien te krijgen.
  • Zoek per soort eens op soort geluid 'begging call' op xeno-canto.org.
  • Bekende lastige roepjes van juveniele vogels zijn onder andere:
Soort
Jonge Boomkruiper (Lijkt op Grauwe Vliegenvanger)
Jonge Roodborst 
Jonge Kneu (Lijkt op Barmsijs)