Goudhaan, een van de soorten die je met afnemend gehoor niet meer waarneemt. Foto: Harvey van Diek

(Oudere) vogelaars en gehoor

Het tellerscorps bestaat deels uit oudere vogelaars. Dat kan tot problemen leiden bij de deelname aan telprojecten, maar heeft het ook invloed op de telresultaten?

Voor broedvogels zou dat kunnen. De Deense vogelaar Bo Kayser, ouder wordend en met naar eigen zeggen lichte gehoorproblemen, onderzocht dit op twee routes waar hij punttellingen verricht voor het landelijke monitoringprogramma.

Hoog geluid

Het aandeel vogels op gehoor ontdekt, steeg met gehoorapparaat van 60% naar 69% en het totaal aantal geregistreerde individuen nam met 58% toe.

Zoals te verwachten, was het verschil het grootst bij soorten die een hoog geluid produceren (aantal geregistreerde individuen toenemend met 72%, N=17 soorten) en het minst bij soorten met een laag geluid (+30%, N=10). Soorten die er qua toonhoogte tussenin zitten, vormden een tussencategorie (+64%, N=26).

Effect telresultaten

Is er nu ook effect op de telresultaten? Eventuele gehoorproblemen spelen alleen maar mee bij een deel van de tellingen (vooral van broedvogels in bossen en moerassen) en dan maar voor een deel van de soorten (met hoge geluiden); ze gelden ook ook maar voor een deel van de tellers. Heel wat oudere vogelaars horen nog heel goed ‘beruchte’ soorten als Goudhaan en Sprinkhaanzanger!

En als ze er problemen mee beginnen te krijgen, zijn onze tellers gewoonlijk zo gewetensvol om dat zelf aan te kaarten. “Ik stop ermee, want mijn gehoor gaat achteruit”, we hebben het vaker vernomen.

De vastgestelde trends van Goudhaan en Sprinkhaanzanger vertonen bovendien jaarlijkse verschillen die uitstekend te verklaren zijn uit effecten van winterweer (Goudhaan) en regenval in de Sahel (Sprinkhaanzanger). Er is geen sprake van een verdacht dalende trend… Geen reden dus om te twijfelen aan de uitkomsten van de jaarlijkse vogeltellingen. 

Verjonging

Niettemin neemt Sovon deze materie serieus. Een mogelijkheid om te onderzoeken in hoeverre er sprake is van een probleem, is het naast elkaar leggen van telreeksen van oudere en jongere vogelaars. Vertonen die, wat de ‘lastiger’ soorten betreft dezelfde trend? Los daarvan besteden we ook, om vele redenen, aandacht aan de ‘verjonging’ van het tellerscorps.

Gehoortest

Desalniettemin is het advies van Bo duidelijk. Ouder dan pakweg 60 jaar? Laat je oren controleren en schroom niet om een gehoorapparaat te gebruiken. We zullen hier ook aandacht aan besteden op de Landelijke Dag, waar je gratis je oren kunt laten testen. 

 

Het volledige artikel verscheen in het Dansk Ornitologisk Forening Tidsskrift (2013).