De oren van broedvogeltellers (BMP) hebben een stabiel gemiddelde leeftijd van 52 jaar. Foto: Harry Cock

Oude oren tellen minder?

Hij borrelde al een paar jaar op het Sovonkantoor: de vraag of oudere waarnemers minder broedvogels horen. En of de broedvogeltrends van moeilijk te horen soorten daardoor beïnvloed worden. Het CBS rekende het met ons door. 

De discussie bestaat al sinds vogelaars vogels tellen, maar kwam in 2013 wat nadrukkelijker onder de aandacht door de Deense vogelaar Bo Kayser. Hij vroeg zich af: gaan oudere vogelaars minder goed horen en worden hun broedvogeltellingen daardoor beïnvloed? In een artikel beschreef hij de effecten van gehoorverlies op punttellingen. 

Serieus gehoorprobleem?

We besloten het onderwerp serieus op te pakken, omdat we wilden weten of er echt een groot probleem speelt. We vermoedden dat de effecten bij het BMP-project van eventueel gehoorverlies mee zouden vallen. Onze broedvogeltellers (BMP) zijn gemiddeld 52 jaar oud en zich meestal zeer bewust van hun gehoorvermogen. Immers: vogels inventariseren is voor een belangrijk deel goed kunnen luisteren.

Op twee Landelijke Dagen lieten we een audicien met een hoortestapparaat komen, waar veel waarnemers gebruik van maakten. Ook verzorgde de audicien een lezing over gehoorverlies.

Volkskrantjournalist Caspar Janssen pikte het onderwerp op en onderwierp Sovontellers Arend van Dijk (senior) en Albert de Jong (junior) aan een testje in het veld. Hij schreef er een reportage over in de bijlage van de Volkskrant. Daarna wilden we ook statistisch eens wat gaan doorrekenen. 

Doorrekening met het CBS

Onze collega's bij het Centraal Bureau voor Statistiek (CBS) hadden wel oren naar het doorrekenen van een mogelijk effect. Tom van der Meij voerde een analyse uit over de trends van 5 soorten die vanwege de toonhoogtes van hun zang en roepjes gemakkelijk wegvallen (Sprinkhaanzanger, Goudhaan, Boomkruiper, Roerdomp en Staartmees) en 5 soorten die goed te horen zouden blijven. Een samenvatting is te lezen in het recent verschenen Sovon-Nieuws.

Vrijwel geen invloed, maar alert blijven

De belangrijkste uitkomst van de analyse is dat er geen duidelijke invloed van leeftijd op de landelijke BMP-trends is gevonden. Voorlopig dus geen reden tot paniek, maar het is natuurlijk wel zaak om alert te blijven. Sovon heeft een fantastisch corps van scherpe waarnemers met goede oren. We blijven vogelaars trainen, in het veld, online en brengen mogelijk gehoorverlies regelmatig onder de aandacht. Waarnemers die een afnemend gehoor bij zichzelf signaleren, hebben nog allerlei mogelijkheden (zie artikel) om vooral veel plezierige uren in het veld bezig te zijn.