Monitoring verstoring op hoogwatervluchtplaatsen Waddenzee

Enorme aantallen watervogels zijn afhankelijk van de Waddenzee als broed-, rui- en overwinteringsplaats en als tussenstop om op te vetten tijdens de trek. Voor de gehele Waddenzee, inclusief het Duitse en het Deense deel, worden recreanten het vaakst genoemd als bron van verstoring van hoogwatervluchtplaatsen.

De piek voor het aantal recreanten in de Waddenzee ligt in de vakantiemaanden juni-augustus. Het aantal vogels piekt in augustus-oktober. In de nazomer is de kans op verstoringen dus het hoogst en overtijende Wulpen bleken dan een ander verspreidingspatroon te hebben dan in rustiger perioden. Hoogwatervluchtplaatsen met hoge recreatiedruk werden gemeden. In het kader van het Actieplan Vaarrecreatie Waddenzee werden de afgelopen drie jaar extra hoogwatertelling georganiseerd in augustus, waarbij Sovon-tellers naast vogels ook  systematisch potentiële verstoringsbronnen en verstoringen registreerden. De resultaten zijn nu gepubliceerd in Limosa.

Antropogene en natuurlijke verstoringsbronnen

In 70% van alle gevallen waren potentiële verstoringsbronnen antropogeen oftewel van menselijke aard. Denk daarbij aan  recreanten, vaartuigen, jacht en landbouw. Hoewel recreatieve activiteiten meestal tot verstoring leiden, veroorzaken extreme sporten, zoals kitesurfers, veel meer ernstige verstoringen. In 30% van alle gevallen ging het om natuurlijke predatoren ofwel roofvogels, met de Slechtvalk en Bruine Kiekendief als grootste onruststokers. Omdat de Slechtvalk het meest voorkomt in de winter en de Bruine Kiekendief in de zomer, lijkt de natuurlijk storingsdruk het hele jaar aanwezig te zijn, in tegenstelling tot verstoring door de mens die het vaakst voorkomt tijdens de zomer.

Verstoring blijven vastleggen!

Het artikel toont de waarde van een systematische registratie van alle potentiële bronnen van verstoring en de verstoring die ze veroorzaken tijdens hoogwater. Het is essentiële informatie voor het in kaart brengen van het verstoringslandschap. Dit is in combinatie met informatie over het voedsellandschap nodig om iets te kunnen zeggen over de impact van verstoring op de verspreiding en abundantie van vogels in de Waddenzee. Dat is reden om bij iedere hoogwatertelling verstoringen en verstoringsbronnen vast te leggen, zeker in het Jaar van een verstoringsgevoelige soort als de Wulp.

Download hier het Limosa-artikel.

Romke Kleefstra & Bruno Ens