Visdief, Westzanerpolder Noordzeekanaal, 18 april 2011. Foto: Ingmar van der Brugge (trektellen.nl)

Massale verplaatsingen Visdieven

Op 17, 18 en 19 juli 2015 deden zich spectaculaire verplaatsingen van Visdieven voor. Althans bij de Flevocentrale bij Lelystad. Op die dagen werden er bijna 18.500 resp. 4000 en 1000 Visdieven gezien.

Het waren, op een enkeling na, allemaal volwassen vogels. Ze verplaatsen zich vrijwel unaniem in zuidwestelijke richting.

Dagrecords
Voor het ‘binnenland’ zijn dit ongekende aantallen, en bovendien op een uitzonderlijk tijdstip. Trekpieken van Visdieven doen zich bijna uitsluitend voor in april-mei en augustus-september, zo blijkt uit de lijst met dagrecords van trektellen.nl. Het hoogste aantal tot nu toe was 9602 trekkers langs Scheveningen op 3 september 1990. Zelfs als we de niet nader gespecificeerde categorie 'Noordse Dieven' (Noordse Stern of Visdief) bekijken, blijft dit beeld staan.

Trekkers?
Het roept de vraag op of het bij de Flevocentrale daadwerkelijk trekkers betrof. Dat de vogels in de ‘goede’ richting vlogen, hoeft nog niet alles te zeggen.  Foeragerende exemplaren tegen de wind in kunnen zich ook in zuidwestelijke richting verplaatsen. Bijzondere trek is elders in het land niet waargenomen. Langs de kust vallen de aantallen tot nu toe zelfs tegen.

Of mislukte broedvogels?
Alternatieve hypothese is, dat het mislukte broedvogels zijn. Op De Kreupel, het eilandje in het noordelijk IJsselmeer dat tegenwoordig de grootste kolonie Visdieven van Nederland huisvest, verlieten de vogels voortijdig de broedplaats vanwege voedselproblemen (Mervyn Roos, Rijkswaterstaat). Misschien zijn deze Visdieven in het IJsselmeergebied blijven hangen, en doen zich onder bijzondere omstandigheden grote concentraties voor?

Wegtrek toch aannemelijk
De trektellers bij de Flevocentrale, die tot in de avond aanwezig bleven, houden het toch op echte trek. Het gedrag van de vogels spoorde niet met dat van lokale bewegingen. De vliegtuigtelling van het IJsselmeergebied enkele dagen eerder lijkt hen te ondersteunen. Bij de integrale telling op 14 juli werden in het hele IJsselmeergebied 'maar' 2500 Visdieven geteld. Dat grote aantallen aan de aandacht zouden zijn ontsnapt, is uitgesloten volgens Mervyn Roos.

Maar waar vandaan
De Visdieven bij de Flevocentrale kunnen natuurlijk ook van buiten het IJsselmeergebied komen, uit het internationale Waddengebied of wellicht nog verder. Ook dan zou het om (massaal) mislukte broedvogels moeten gaan, aangezien er vrijwel geen jongen gezien zijn. Daarvoor bestaan voorlopig geen aanwijzingen. In het Waddengebied zijn op sommige locaties nesten weggespoeld door hoogwater, maar op andere plekken gaat het goed. Een sluitend beeld  hebben we echter nog niet.

Fantastische trekdagen
Het raadsel is dus nog niet opgelost. Misschien gaan radarbeelden van de Luchtmacht nog uitsluitsel geven. Hoe dan ook: fantastische dagen voor wie erbij aanwezig was. Een beschrijving is te lezen op de site van telpost Ketelbrug/Flevocentrale.