Foto: Kees Koffijberg

Kolonievogels en zeldzame broedvogels Fryslân

Fryslân valt binnen het broedvogelmeetnet van Sovon onder twee districten: Fryslân (D2) en het Waddengebied (D20). Onder D2 wordt het vasteland gerekend, hier worden de tellingen van kolonievogels en zeldzame broedvogels gecoördineerd door Gerard Tamminga. De buitendijkse kwelders van Noord-Holland, Fryslân en Groningen, de afsluitdijk, het Lauwersmeer en de Waddeneilanden vallen onder district Waddengebied. Dit gebied wordt gecoördineerd door Sovon-medewerkers Peter de Boer en Jelle Postma. We (Gerard en Jelle) hebben de handen inéén geslagen en gaan ons uiterste best doen om (vrijwel) maandelijks een gezamenlijke bijdrage te leveren aan de provinciale nieuwsbrief. We hopen jullie zo regelmatig een interessante terugkoppeling te kunnen geven van de resultaten die door jullie worden verzameld!

Voor de nieuwsbrief van deze maand hebben we er voor gekozen om het voorkomen van de Kokmeeuw in onze provincie te beschrijven.

Kokmeeuwen vanaf 1990

De Kob oftewel Kokmeeuw had in 2014 een landelijke populatie van 113.000-120.000 paren. Vroeger was de soort vroeger een stuk talrijker, in de jaren tachtig waren er topaantallen met 225.000 paren. Vergeleken met die periode zijn de aantallen nu dus ongeveer gehalveerd. In Fryslân verdwenen veel kolonies langs de Waddenkust en in het binnenland. Niet alleen in Nederland, in heel West- en Noord-Europa zijn er trouwens teruglopende aantallen. In ons land zijn een slecht broedsucces door voedselproblemen en predatie van eieren en jongen belangrijke oorzaken voor de afname. In de grafiek is de trend (index) van de Kokmeeuw te zien (onderverdeeld naar de trend binnen Waddengebied, vaste land Fryslân en Nederland, het jaar 1990 is hierbij op 100 gesteld). De trend vanaf 1990 is een matige afname voor zowel het hele land als binnen Fryslân voor het Waddengebied en het vasteland. Positief is dat de trend op het Friese vasteland de laatste 10 jaren stabiel is gebleven.

Trend 1990 t/m 2015 (index waarbij 1990 op 100 is gesteld) van Kokmeeuw verdeeld over Nederland, Waddengebied en Fryslân.

Kobben yn Fryslân 2016

Vooral van het Waddengebied ontbreken nog aantallen van een aantal grotere kolonies, daarom is er voor 2016 nog geen compleet overzicht te geven. De grootste binnenlandse kolonie bevindt zich sinds lange tijd op de Workumer Buitenwaard. Met 3.531 paren was er weer een stijging ten opzichte van 2015 (2.800). De op één na grootste binnenlandse kolonie bevindt zich nu op It Eilân-West bij Grou. Deze kolonie is ontstaan in 2012 met 103 paren, en met een sterke stijging naar 916 in 2015 en 1.320 in 2016. Een grote kolonie op de Feugelpolle en Skutehon (Westelijk Ameland) had circa 2.250 paren, na Griend (aantal ons nog onbekend, 2015: 24.403) de grootste kolonie in het Waddengebied. Daarnaast zijn er verspreid over de provincie nog een aantal middelgrote kolonies (meer dan 100): in de Frieswykpolder bij Tijnje (703) en de Deelen (135), in de Alde Feanen op de Grutte Krite (511) en Wytse Boer (115), op de Leijen (425), in de Graverij bij Sneek (225), de Wiide Mar bij Stiens (158), de Lindepolder bij Wolvega (160), Skrins onder Easterlittens (132), de Pine bij Heeg (133), Meinesleat-Akkrumerrak bij Akkrum (168). Ook daarbuiten zijn uiteraard nog wat kleinere kolonies aanwezig zoals Gouden Bodem bij Woudsend (90) en de Jouswierpolder bij Jouswier (62). Onbekend is of er nog op daken wordt gebroed zoals een aantal jaren geleden in Leeuwarden het geval was. Gegevens daarover zijn zeer welkom!

Verspreiding van kolonies Kokmeeuw in Fryslân in de periode 2014 t/m 2016.

Tot slot

Wij willen uiteraard alle tellers bedanken voor hun inzet. Zonder jullie inzet komen de gegevens niet boven water. Aan een aantal tellers nog het verzoek om hun resultaten in te voeren, de meesten zijn intussen persoonlijk benaderd, maar nog niet allemaal, vandaar nog even deze algemene zin.

Mochten jullie mooie anekdotes uit het veld hebben, of een leuk verslag (mag heel kort, maar zeker ook een uitgebreid verhaal) van een bijzondere inventarisatieochtend, een mooi verhaal over bijzondere broedresultaten etc., deze verhalen kunnen best geschikt zijn voor de Provinciale Nieuwsbrief van Fryslȃn. Verzoeken voor het beschrijven van een soort broedvogel zijn ook welkom. Alle Sovon-tellers in onze provincie ontvangen deze nieuwsbrief! Stuur ze ons toe en we gaan kijken of we het kunnen plaatsen! Leuk als daar ook een fraaie foto bij zit natuurlijk!

We wensen jullie hierbij al het goeds voor het nieuwe jaar en veel telplezier! Gerard Tamminga en Jelle Postma

Contact

Gerard Tamminga, vaste land Fryslân 
(tel: 0642261934, @: lsb.fryslan@sovon.nl)

Jelle Postma: Balgzand, Afsluitdijk, Friese kust, Ameland/Engelsmanplaat en Rottumeroog- en plaat.
(tel: 0649390506, @: jelle.postma@sovon.nl)

Peter de Boer: Texel, Terschelling, Vlieland/Richel, Griend, Schiermonnikoog, Lauwersmeer en de Groninger kust (incl. De Hond en Dollard)
(tel: 0247410410, @: peter.deboer@sovon.nl)