Wilde (links) en twee kleine zwanen in vlucht. Foto: Hero Moorlag

Kleine Zwaan 065E fourageert op stoppelveld Kremboong

Voor vogelaars is het een saaie winter. Het is niet echt koud. Geen sneeuw, nauwelijks vorst. Noordelijke vogels die in strenge winters bij ons overwinteren laten het goeddeels afweten. Gelukkig zijn er deze winter nog de zwanen op Kremboong.

Door Hero Moorlag

Verrassing op maïsstoppels

De landelijke watervogeltelling leverde in Drenthe wel veel eenden op, maar overwegend algemene soorten: Wilde Eend, Wintertaling, Smient, Kuifeend, Krakeend en een enkele Grote Zaagbek. Daarom zijn de zwanen op Kremboong deze winter verrassend. Op de maïsstoppelvelden van Booijink fourageren Kleine en Wilde Zwanen in wisselende aantallen, van 25 tot 350 stuks. Vaak worden ze vergezeld door honderden Toendrarietganzen. Het is een komen en gaan van zwanen en ganzen. Onder de Kleine Zwanen bevindt zich een vogel met gele halsband, zwaan 065E. Zijn gele pootring heeft hetzelfde nummer. Van 2008 tot heden heeft hij duizenden kilometers afgelegd.

De levensloop van 065E

Als je je eerst even registreert, kun je op Geese.org waarnemingen van ganzen en zwanen met een gekleurde halsband invoeren. Halsbanden van deze vogels kunnen naar gelang het onderzoek groen, blauw of geel zijn. Grazen ze niet te ver in het veld, dan is met een goede kijker het nummer op de halsband af te lezen. Edwin de Weerd uit Hoogeveen, Freddy Mager en Ewouth Ebink uit Tiendeveen en ik konden het nummer van kleine zwaan 065E goed lezen. De foto heb ik op 13 januari gemaakt, 24x inzoomen en thuis met Photoshop iets vergroten en je kunt de tekst op de halsband lezen. Eenmaal ingevoerd op Geese.org, is de levensloop van de zwaan op te vragen. Zwaan 065E is op 17 december 2008 van een ring voorzien, en wel in Flevoland (P. de Vries e.a.). Ook daarna kwam hij vaak in de polder of op de weilanden ten oosten van Gouda. In Duitsland werd deze Kleine Zwaan gespot bij Osnabrück en bij Kiel. Op 7 november 2010 is hij in Estland, op 28 januari 2011 in Zuidoost-Engeland en op 3 november 2012 in Letland. In die jaren wordt hij ook in Duitsland en Nederland gezien. En nu fourageert hij dus op de stoppelvelden van Kremboong binnen de gemeente Hoogeveen. Vermoedelijk is hij geringd en voorzien van een halsband in de moerasgebieden van Noordwest-Rusland. Kaartjes met trekroutes van Kleine Zwanen laten steeds deze plekken zien. De route gaat via Estland en Letland naar Duitsland en Nederland.


Kleine zwaan 065E (links) fouragerend op Kremboong. (Foto: Hero Moorlag)
 

Wortels van maïs

In het hoge noorden is het ‘s winters voor Kleine en Wilde Zwanen te koud. Ze kunnen op bevroren en besneeuwde akkers en weilanden weinig voedsel vinden. Daarom overwinteren ze in Duitsland en Nederland. Op onze weilanden is voedsel in overvloed, vooral deze winter. Op stoppelvelden van maïs valt het voedselaanbod tegen. De nieuwste maïscombines maaien de maïs tegenwoordig kort af en morsen heel weinig korrels en loof. De oogst gebeurt steeds netter. Wat me op Kremboong opvalt, is dat de zwanen hun snavel diep in de grond steken en de glibberige half verrotte wortels van de maïs eruit trekken. Blijkbaar zit in de wortels voldoende voedsel. De bedoeling is dat de zwanen een vetlaag opbouwen om terug te kunnen vliegen naar hun broedgebieden in het noorden. Dat ze duizenden kilometers afleggen, is te zien op de waarnemingskaart van zwaan 065E op Geese.org. Onvoorstelbaar, wat een afstanden. Kleine Zwaan 065E is op het moment bijna zes jaar en kan nog heel wat jaartjes mee. Ik vraag me wel af of hij tijdens de rui in juli last heeft van die brede halsband. Een pootring is tot daaraan toe, maar een halsband van die grootte kan voor problemen zorgen. Hoewel, hij draagt hem al bijna zes jaar.

Veertig van de 350 kleine en wilde zwanen op Kremboong met daarachter toendrarietganzen. (Foto: Hero Moorlag)
 

Mepper Hooilanden

Er zijn dit jaar geen of heel weinig Kleine en Wilde Zwanen op de weilanden van de Molenoevers bij Echten. Wel Knobbelzwanen. De Molenoevers is in strenge winters een geliefde plek voor alle drie soorten. Wel zijn er Wilde en Kleine Zwanen in de Mepper Hooilanden. Hier maakte ik de foto van beide soorten in vlucht. De voorste twee zijn Wilde Zwanen, de achterste twee Kleine. Let op de grootte en het geel op de snavel. De Wilde Zwaan heeft een diepe inham in het geel en minder zwart. De Kleine Zwaan heeft veel zwart op de snavel en de gele vlek heeft een afronding. Je kunt ze ook herkennen aan het geluid. Prachtig klinkt hun getrompetter over het water van de Mepper Hooilanden, de Kleine Zwaan met een hoog geluid, de Wilde met een lagere toon. Knobbelzwanen maken geen geluid, daarom heten ze in Engeland Mute swan, zwijgende zwaan. Toch kun je ze horen. Hun vleugels maken een piepend geluid. Op Kremboong is het een komen en gaan van wilde en vooral Kleine zwanen. Steeds vertrekken kleine groepen en komen er nieuwe aan. Op 13 januari telde ik 300 Kleine Zwanen en 50 wilde. Achter deze grote groep zwanen fourageerden ruim 800 Toendrarietganzen. Ook zij moeten een vetlaag opbouwen om naar de toendra’s in het noorden te kunnen vliegen. En dat dankzij de maïsstoppels en -wortels van Booijink op Kremboong.

Contact

Hero Moorlag, hamoorlag@hetnet.nl