Foto: Harvey van Diek

Halsbandparkieten in het nieuws

Halsbandparkiet sloopt fruitoogst’ kopte De Telegraaf recent. Ook de Volkskrant schrijft dat deze exoot fruittelers tot wanhoop drijft. De aard en omvang van deze schade houden wij niet bij. Maar we zetten wel graag wat over de leefwijze en aantallen van deze kleurrijke parkiet op een rij.

Eind jaren zestig doken de eerste vrij vliegende vogels op in de omgeving van Den Haag. Daar werd in 1968 ook het eerste 'officiële broedgeval vastgesteld. Uit Rotterdam werd de soort vanaf halverwege de jaren zeventig gemeld en uit Amsterdam en Haarlem vanaf de tweede helft van de jaren zeventig. Vermoedelijk ging het om onafhankelijke vestigingen van ontsnapte of vrij gelaten vogels bij/door vogelkwekers/-houders. Feit is dat deze parkiet, die normaal in India en tropisch Afrika leeft, zich goed wist te redden in ons koudere klimaat. Hij vestigde zich in eerste instantie in Den Haag, Amsterdam, Haarlem en Rotterdam.

In het stedelijk gebied profiteren de parkieten graag van bijvoederingen en sierfruitbomen. Foto: Harvey van Diek

Overleving

Het stedelijk gebied bleek een prima omgeving voor Halsbandparkieten: volgroeide bomen met nestholen in parken en lanen. Voedsel genoeg dankzij de zaden, bloemen, knoppen en vruchten van sierbomen. En ’s winters je portie eten in de vorm van pindanetjes in tuinen. De temperatuur blijft het stedelijk gebied doorgaans een paar graden hoger dan daarbuiten, ook prettig. Halsbandparkieten wisten prima te overleven, op de elfstedentochtwinters in 1985-87 na. De populatiegroei stagneerde.

"In de winter worden zwervers tot ver in Groningen gezien. Naar schatting bedraagt de populatie al tegen de 12.000 vogels. "

Crescendo na de eeuwwisseling

Na de eeuwwisseling ging het echter weer crescendo. De populatie groeide naar circa 2000-2300 paartjes in 2013-2015. Vanuit de Randstad is de soort zich gaan verspreiden. Inmiddels zijn ook dorpen en steden ten zuiden van Rotterdam (tot in Goes) gekoloniseerd en zoekt de soort vanuit bijvoorbeeld Utrecht ook Nieuwegein en Houten op. ’s Winters worden er zwervers tot ver in Groningen gezien. Naar schatting bedraagt de populatie al tegen de 12.000 vogels. 

Kaartje rechts: winterdichtheid 2013-2015 (Vogelatlas)

Pijlsnelle slimmerik

Halsbandparkieten zijn pijlsnelle slimmeriken. In het vroege voorjaar bewaken ze zachtjes zingend hun nesthol. Natuurlijke vijanden hebben ze niet veel. ’s Nachts kan de Bosuil er eentje pakken en overdag is eigenlijk alleen een Slechtvalk, Havik of Sperwer snel genoeg om deze pijlsnelle vlieger te verrassen. In de nestholen kan een marterachtige misschien zijn kans grijpen. Vanaf juni gaan Halsbandparkieten weer luidruchtig met hun jongen op pad en slapen ze in grote groepen op zomerslaapplaatsen. Misschien wel de bekendste massale slaapplek is die bij het Binnenhof in Den Haag, ook bekend als achtergrondbeeld voor interviews met politiek commentators.

Halsbandparkieten zijn pijlsnelle vliegers. Hier onderweg naar hun slaapplaats. Foto: Albert de Jong