Wilde eenden met links het vrouwtje met een mannelijk uiterlijk | Foto: Harvey van Diek

Een hij of een zij?

Sovon-onderzoeker en fanatiek vogelringer Frank Majoor zag recent bij Malburgen (Arnhem) een vreemde eend met een ring. Deze leek op een Soepeend, maar hij kon zich niet voorstellen die ooit geringd te hebben. De ring was eenvoudig af te lezen toen de vogel op het ijs stond. De eend zag er een beetje uit als een man Wilde Eend, maar er waren een paar rare dingen. De snavel was tweekleurig, voornamelijk zwart met wat oranje aan de punt, en de kop was niet glanzend groen, maar met een soort bruin masker.

Ringgegevens

Thuis zocht Frank de gegevens op en wat bleek: de vogel was in 2008 op exact dezelfde plek geringd als volwassen vrouwtje Wilde Eend. Inmiddels dus al bijna tien jaar oud, een respectabele leeftijd voor Wilde Eenden.
Had hij destijds een foutje gemaakt en een man voor een vrouw aangezien? Toen hij de vogel weer zag kon hij alleen maar concluderen dat het vrouwtje een uiterlijke geslachtsverandering had ondergaan. Ze heeft bijna een volledig mannelijk kleed gekregen, inclusief de krul in de staart. De snavel heeft echter nog wat oranje, zoals bij een volwassen vrouw, en op de kop zijn wat bruine veren zichtbaar; de vogel heeft daardoor wat trekjes van een Soepeend. Zij (of hij?) trekt steeds op met een mannelijke Wilde Eend.

Geslachtsverandering

In de natuur zijn er wel meer gevallen bekend van een (uiterlijke) geslachtsverandering bij oude vrouwelijke vogels, maar heel algemeen komt het zeker niet voor. In het verleden heeft Frank twee Mandarijneenden als vrouwtje geringd, die een paar jaar later een enigszins bleek afwijkend mannetjeskleed kregen. Ook van andere eenden, hoenders en kippen is deze kleedverandering bekend. Wat de reden ervan is, valt moeilijk te zeggen. Hoe vaak het voorkomt is lastig te beoordelen want meestal wordt een vogel niet oud of is geslachtsverandering niet aan te tonen, zoals nu wel mogelijk was dankzij de ring. Op Vroege Vogels zijn filmbeelden te zien van een van de Mandarijneenden die uiterlijk van geslacht veranderde en waaraan in 2010 aandacht  werd besteed.