Boerenlandvogel uitgelicht: de Kwartel

De Kwartel is één van de soorten die het belang van de laatste telperiode (21 juni – 15 juli) van MAS laat zien. Deze soort is niet overal in Nederland even algemeen, maar tot laat in het broedseizoen kunnen Kwartels soms opeens op onverwachte plekken opduiken. Een leuke verrassing in je telcirkel!

Zelden te zien

Niet dat het waarschijnlijk is dat je iets van de Kwartel zal zien. Het zijn kleine, heimelijke beestjes die zich het liefst verstopt houden in de begroeiing. Maar ze laten zich wel degelijk horen. Als je herhaaldelijk een drielettergrepig, zwepend ‘kwik…kwik-kwik’ uit een perceel hoort komen, is het raak (luister een geluidsfragment). De Kwartel laat zich het uitbundigst horen in de avond- of ochtendschemer, maar maakt op andere momenten van de dag soms ook zijn aanwezigheid bekend.

Verborgen leefwijze

Deze verborgen levenswijze maakt het ook lastig om de Kwartel te onderzoeken en het blijft tot de dag van vandaag dan ook een vrij mysterieuze vogel. Lang niet elk roepend mannetje is gepaard, dus het aantal roepende mannetjes geeft niet precies weer hoeveel broedpaartjes er daadwerkelijk aanwezig zijn. Daarnaast verplaatsen met name de mannetjes zich ook veel tijdens het broedseizoen, en over grote afstanden. Tot in de zomer kunnen hier zelfs nog Kwartels arriveren die aan het begin van het broedseizoen in Zuid-Europa broedpogingen hebben ondernomen.

Aantallen fluctueren

Daarnaast zijn de trends van de Kwartel ook lastig om te interpreteren: de aantallen kunnen per jaar sterk fluctueren en soms is er zelfs sprake van een soort invasiejaar waarin de aantallen ineens omhoogschieten. Het jaar 2011, waarin er dik tweemaal zoveel Kwartels werden gevonden als in andere jaren, is hier een mooi voorbeeld van. De drijfveren achter deze sterke schommelingen zijn niet helemaal duidelijk.

 
Figuur 1. De aantallen Kwartels vertonen sterke schommelingen per jaar. De piek in 2011 is hier mooi te zien.

 

Elke Kwartel telt

Wat wél duidelijk moge zijn is dat we meer gegevens nodig hebben als we dit stiekeme vogeltje goed willen doorgronden. We zijn dan ook erg dankbaar voor elke waarneming van de Kwartel die we binnenkrijgen. Ook als je juist géén Kwartels vindt rondom jouw telpunten, valt daar veel van te leren: we kunnen dan gaan kijken hoe de gebieden waar Kwartels wél of juist niét voorkomen verschillen. Zo leren we meer over hun verspreiding en habitatvoorkeur. Wie weet kunnen we dankzij jou binnenkort meer tipjes van de sluier oplichten over de mysterieuze Kwartel.

Meer over de Kwartel is te vinden bij de soorteninformatie.