Geringde jonge Rode Wouw net na het uitvliegen. Foto: Stef van Rijn

Jonge Rode Wouwen vanaf uitvliegen gevolgd

Sinds 2015 lijkt het aantal broedgevallen van Rode Wouwen in Nederland toe te nemen. Het is onbekend of deze toename een gevolg is van 'overflow' uit nabije buitenlandse populaties of voortkomt uit reproductie binnen onze landsgrenzen. Om hier antwoord op te krijgen is er een project gestart met het kleurringen en zenderen van jonge Rode Wouwen. De eerste gezenderde vogels zijn nu uitgevlogen.

Door Stef van Rijn en Willem van Manen - eerder gepubliceerd op NatureToday.com

Sinds 2010 komen Rode Wouwen in Nederland jaarlijks succesvol tot broeden en het aantal lijkt vanaf 2015 toe te nemen. De toename kan een gevolg zijn van 'overflow' uit nabije populaties in Duitsland of België, maar kunnen ook voortkomen uit 'eigen' reproductie van Nederlandse vogels. Om hier antwoord op te krijgen is er een project opgestart met het kleurringen en zenderen van jonge Rode Wouwen. Met het kleurringen van zoveel mogelijk jonge Rode Wouwen, en door een aantal met GPS-loggers uit te rusten, wordt tegelijkertijd ook informatie verzameld over terreingebruik, dispersie en migratie - met alle risico’s van dien - en vestiging als broedvogel. Het project is een initiatief van onderzoekers Stef van Rijn en Willem van Manen en wordt uitgevoerd in samenwerking met Grauwe Kiekendief - Kenniscentum Akkervogels (GKA).

GPS-loggers

In juni 2019 zijn tien jonge Rode Wouwen voorzien van een zender: twee in Drenthe, twee in Gelderland, drie in Limburg en drie in Overijssel. De zenders sturen tweemaal daags een 3G upload met posities op basis van vijf-minuten-intervallen (kaart). Voor specifiek onderzoek is er ook een hoge resolutie functie waarbij iedere drie seconden een positie wordt opgeslagen. Naast posities wordt ook de vlieghoogte geregistreerd. Op basis hiervan kunnen de vliegbewegingen in verschillende situaties, zowel qua terrein, seizoen, weersgesteldheid en tijd per dag nauwkeurig in kaart worden gebracht.

Eerste stappen de wijde wereld in

Inmiddels zijn alle tien jonge Rode Wouwen met zender al enige tijd uitgevlogen. De eerste tijd hingen ze niet verder dan een paar honderd meter van het nest rond, en werden waarschijnlijk nog door hun ouders gevoerd. Tot op een leeftijd van 74 tot 80 dagen bleef dit zo, maar van de ene op de andere dag besloten ze te vertrekken. Dit ging niet geleidelijk, maar direct tot op honderden kilometers van de nestplaats. Op dit moment zijn zeven van de tien jonge vogels vertrokken en aangekomen in gebieden met omvangrijke wouwenpopulaties, waaronder Oost-België en de Duitse Eifel (zie kaart).


Tracks van zeven gezenderde jonge Rode Wouwen vanaf vertrek uit hun broedgebied. Dit was de situatie op 30 juli 2019. De vogel met de rode track kwam op de eerste dag van zijn avontuur om het leven (zie hieronder). Beeld: Stef van Rijn en Willem van Manen

Onafhankelijkheid niet zonder gevaar

Die eerste schreden de wijde wereld in zijn niet zonder gevaar. Dat ondervond het jongste jong van een van de Limburgse nesten. Op zijn eerste dag van onafhankelijkheid kwam hij terecht in een gebied met een windpark in de Duitse Eifel, waar hij nog diezelfde middag door een turbine werd geraakt (zie onderstaande foto). Het is bekend dat Rode Wouwen regelmatig het slachtoffer zijn van windturbines. Des de opvallender is het dat eerder met zenders uitgeruste volwassen Rode Wouwen in België en Luxemburg tot dusver nog niet in aanvaring met windturbines zijn gekomen. Het zou goed kunnen dat een dergelijk ongeluk van een jonge Rode Wouw vooral te maken heeft met onhandigheid en onervarenheid.

Gestorven jonge Rode Wouw uit Limburg, als gevolg van een aanvaring met een windturbine. Simmerath (D), 30 juli 2019. Foto: René Janssen

Terugmelden kleurringen en online meekijken

De Nederlandse Rode Wouwen zijn uitgerust met een metalen ring van het Vogeltrekstation en aan de andere poot een gele ring met twee-letterige zwarte inscriptie. Afgelezen kleurringen graag doorgeven aan Stef van Rijn. De projectgroep is momenteel bezig met een portal waarop publiek de reizen van de vogels kan volgen. De portal zal deze nazomer beschikbaar zijn. Het project wordt mogelijk gemaakt door de Provincies Limburg en Drenthe. Daarnaast worden zenders gesponsord door Werkgroep Roofvogels Nederland, Vogelwerkgroep Noordwest-Achterhoek en Jeroen de Bruijn. De werkzaamheden van het zenderonderzoek zijn uitgevoerd in een samenwerking met GKA.