Velduil in Zuidwest-Friesland. Foto genomen tijdens ringonderzoek. - Klaas Akkerman

Broedinvasie van Velduilen in Friesland

Persbericht - Het aantal broedende Velduilen in het Friese vasteland staat nu bijna op zestig. Ze profiteren van de enorme aantallen veldmuizen in regulier boerenland. Samen met grondeigenaren, uilenringers en weidevogelbeschermers brengt Sovon de velduilen in kaart en worden de nesten zo goed mogelijk beschermd. Normaal gesproken broeden er jaarlijks rond de twintig paren in heel Nederland. 

Evenals in 2014 (zie dit artikel) is er in sommige delen van Friesland sprake van een veldmuizenuitbraak en een invasie van broedende Velduilen. De veldmuizen pieken vooral in klei- en klei-op-veengebieden. In boerenland tussen grofweg Lemmer, via Sneek en Leeuwarden naar Dokkum miegelt het van de muizen. Soms zijn hun concentraties beperkt tot ruggetjes en greppels in weilanden. Elders zijn hele stukken land vergeven van de muizen.

Velduilen zijn als nomaden erg goed in staat om te anticiperen op plotselinge voedselpieken. Foto: Klaas Akkerman

Velduilen melden en beschermen

De zeldzame, nomadisch levende Velduil heeft deze muizenpiek ook ontdekt. Sovon houdt bij hoeveel territoria en nesten er gevonden worden. Dat aantal ligt inmiddels tegen de zestig. Indien mogelijk worden de nesten beschermd door een hectare grasland eromheen ongemaaid te laten, waarvoor boeren een vergoeding kunnen krijgen. Het zijn veelal de boeren die de uilen tijdens werkzaamheden in het land opmerken en ze melden. Helaas zijn er toch nog verliezen, want sommige nesten worden te laat opgemerkt en sneuvelen dan. Andere nesten gaan verloren door predatie. Mensen die velduilen zien vliegen of een nest vinden worden dan ook opgeroepen dit meteen telefonisch of via dit mailadres door te geven. Buiten Friesland worden in Groningen, Gelderland en Utrecht ook Velduilen in boerenland gemeld.

Romke Kleefstra: “We bepalen hoeveel jonge uilen er groot worden en voorzien deze van een ring. En we doen muizentellingen om te zien bij wat voor muizendichtheden de uilen overgaan tot eileg.”

Verder onderzoek

De velduileninvasie is reden tot extra onderzoek van vrijwilligers, die er behoorlijk druk mee zijn. Romke Kleefstra: “We bepalen hoeveel jonge uilen er groot worden en voorzien deze van een ring. En we doen muizentellingen om te zien bij wat voor muizendichtheden de uilen overgaan tot eileg.” Dat er lokaal erg veel veldmuizen zijn, blijkt ook uit de slachtoffers onder muizen in het aquaduct van de Jeltesloot, tussen Sneek en Woudsend. Muizen die daar over de polderdijk trekken, vallen pardoes in de betonnen bak van het aquaduct. De aantallen lopen op tot meer dan 200 op één nacht, zo meldde de Leeuwarder Courant

Meer profiteurs

Net als in 2014 zijn zoveel veldmuizen niet alleen voor Velduilen gunstig. Ook Ransuilen, Buizerds, Torenvalken en Bruine Kiekendieven profiteren. Kerkuilen hebben grote broedsels en veel paren zijn begonnen met een tweede legsel. Ooievaars en Blauwe Reigers struinen groepsgewijs door gemaaid boerenland om muizen te vangen.