Avifauna van Nederland 1970

Avifauna van Nederland

De Avifauna van Nederland, verschenen in 1962 en herzien in 1970, was indertijd een mijlpaal. In een sobere jas gaf het boekje in 110 pagina's een beknopt overzicht van het voorkomen van alle Nederlandse vogelsoorten. Een gedurfde operatie, gezien het geringe aantal vogelaars en het nagenoeg ontbreken van tellingen.

De auteurs waren de 'Commissie voor de Nederlandse Avifauna', een verzameling kopstukken van de Nederlandse Ornithologische Unie. Daaronder bekende namen als:

  • W. Hellebrekers, met een formidabele kennis van de broedbiologie van vele soorten
  • P. Hens, geïnteresseerd in ondersoorten en eminent kenner van de Limburgse vogelwereld
  • C. ten Kate, kenner van de vogels van de voormalige Zuiderzee
  • J. Kist, Nederlandse bewerker van Peterson's Vogelgids
  • M. Tekke, opsteller van de jaaroverzichten van bijzondere vogels in Limosa
  • K. Voous, internationaal gerespecteerd hoogleraar dierkunde

en vele anderen.

Ze zetten een monument neer dat echter door de tand des tijds wel aangetast raakte. Bij kritische herbeschouwing bleken vele waarnemingen van dwaalgasten onvoldoende gedocumenteerd te zijn, en soms zelfs betrekking te hebben op verwisseling met andere soorten. Hun inschatting van de talrijkheid van de gewonere soorten was te voorzichtig. Zo werd de Nachtzwaluw geacht een zeer schaarse (1-50 broedparen) tot schaarse (50-250 broedparen) te zijn; inmiddels weten we dat er in de jaren zestig zeker 1000 paar Nachtzwaluwen in Nederland voorkwamen. Er kwamen bijvoorbeeld tellingen boven water uit Noord-Brabant, uitgevoerd in de jaren zestig, die aannemelijk maakten dat alleen al in deze provincie honderden Nachtzwaluwen zaten. En een enquete onder boswachters en terreinbeheerders, die pas veel later gepubliceerd werd, bracht nog honderden paren elders op de hoge zandgronden aan het licht.

Maar dat is allemaal met de kennis van achteraf. Op het moment van verschijnen was de Avifauna van Nederland een eerste verdienstelijke poging om het voorkomen van alle Nederlandse vogelsoorten te kwantificeren. Het boek heeft zeker aangezet tot nader onderzoek.